Khong co tam bang tot nghiep DH duoc cong nhan tren pham vi toan cau la thiet thoi cua thanh nien Viet Nam khi hoi nhap voi the gioi. Nhung thieu di tam "ho chieu" do, nhung nguoi Viet tre van hoan toan co the trau doi, ren luyen va tich luy kien thuc, ky nang, hinh thanh thai do de tro thanh nhung cong dan toan cau “made in Viet Nam”. TS. Nguyen Si Dung, Pho Chu nhiem Van phong Quoc hoi da chia se nhu vay.

Ông noi: “Thuc ra, cong dan toan cau chi la mot cach noi thoi. Noi den cong dan la noi den nguoi chu thi no phai co mot thiet che toan cau hoac chinh phu toan cau, de cong dan bau len va tac dong toi chinh phu do. Voi nghia do thi the gioi moi dang trong qua trinh hinh thanh cac thiet che toan cau”.

6 pham chat de vuot khoi “luy tre lang”

Nhung neu hieu theo cach pho thong thi theo ong, mot cong dan toan cau can co nhung pham chat gi?

Truoc het, cong dan toan cau phai co tu duy va tam nhin toan cau. Phai hieu duoc the gioi, thay duoc dau la nhung van de cua nhan loai, dau la co hoi, dau la rui ro.

Con ech ngoi duoi day gieng thi the gioi chi la trong cai gieng va vu tru chi la vanh tron tren mieng gieng. Cung nhu neu anh o Viet Nam thi chi thay duoc luy tre thoi. Co the anh la “dan que sung suong” nhung cung chi trong pham vi do.

Neu co tam tu duy toan cau, anh hieu duoc rang neu hoc nghe nay, minh co the lam viec duoc o Phap, o Anh, o Duc...

Pham chat thu hai, va cung la he qua cua cai thu nhat la phai co mot tu duy va cai nhin rat mo de chap nhan va ton trong nhung khac biet tren the gioi.

Thu ba la phai cam nhan va chia se trach nhiem voi nhung van de lon chung cua toan cau nhu trai dat nong len, khung bo, khan hiem luong thuc…

Ben canh do, nguoi cong dan toan cau phai lam chu duoc cong cu de tiep can the gioi ao, de chi can qua con chuot va ban phim ma biet ca the gioi.

Co hai cong cu quan trong khong the thieu: Thu nhat la cong nghe thong tin va truyen thong, ma dac biet la internet. Thu hai la tieng Anh vi co nhung van de toan cau xuat hien bang tieng Anh truoc, neu khong biet tieng Anh thi khong tiep can duoc.

Mot yeu to quan trong lam nen cong dan toan cau la nen tang tri thuc va hoc thuat duoc chap nhan tren pham vi toan cau. Hoc DH o Viet Nam sang My khong lam viec duoc thi rat kho thanh cong dan toan cau. Nguoc lai, neu anh co bang tot nghiep tu nhung truong DH co ten tuoi thi gan nhu da so huu tam ho chieu toan cau.

Vi the, muon cho cang nhieu nguoi VN tro thanh cong dan toan cau thi phai co nen giao duc duoc chap nhan tren toan the gioi.

Tuy nhien, cung co nhung ban tre Viet Nam hoc DH trong nuoc, co du pham chat can thiet thi van duoc cac cong ty, tap doan nuoc ngoai tuyen dung va dao tao them. Khi tao danh tieng trong cong ty thi lam viec o dau cung duoc. Nhu vay ho co the thanh cong dan toan cau nhung phai di duong vong.

Cuoi cung, nguoi cong dan toan cau phai hieu duoc toan cau hoa khong loai bo ban sac rieng. Anh lam toan cau tro nen phong phu hon khi anh dua ban sac cua dan toc anh vao. Mot nguoi cong dan toan cau thuc su se bo sung gia tri van hoa truyen thong cua dan toc minh vao nen van hoa chung toan cau. Cong dan toan cau va cong dan Viet khong loai tru nhau.

Theo danh gia cua ong, hien nay xét tren mat bang chung, trinh do cua thanh nien Viet Nam da dat duoc muc do toan cau chua?

Day la mot cau hoi tuong doi kho tra loi. Vi phai co dinh luong, khong co cong cu de nghien cuu. Nhung cu lay vi du: trong 6000, 7000 nguoi du tuyen vao hang Intel, nguoi ta chi chon duoc vai chuc nguoi theo yeu cau cua ho.

Nhu vay,co the noi so luong cong dan toan cau dat duoc pham chat quoc te rat khiem ton. Do la buc tranh rat dang ban khoan ve cong dan toan cau cua Viet Nam.

Thieu ho chieu toan cau: co loi cua nguoi tre

Bang tot nghiep cac truong DH o Viet Nam van chua duoc quoc te cong nhan tren pham vi the gioi. Nhu ong da noi, dieu nay dong nghia voi viec gioi tre Viet thiet thoi vi thieu di tam ho chieu toan cau. Nhung do dau phai loi cua nhung nguoi tre?

Thuc chat thi khong hoan toan la loi cua nhung nguoi tre nhung can nhin nhan tu ca 2 phia.

Cung nhu nguoi ta noi rang: “Mot dan toc se co nhung lanh tu nhu dan toc do xung dang duoc co”. Mot nua van de o lanh tu, mot nua van de o nguoi dan. Dan doi hoi, dan co ky nang thuc hanh dan chu thi nguoi lanh dao phai gioi.

Con nguoi hoc biet doi hoi, biet minh muon gi, co nhung yeu cau xac dang voi viec day chu khong phai bung ra gi thi hoc day va tim moi cach lay long thay de duoc diem theo kieu “van hay nho tay thay cham”. Trong truong hop nhu vay thi he thong khong co suc ép de thay doi.

o My, HS duoc dang ky thay day nen neu thay day lo mo thi chang hoc tro nao theo hoc. o Viet Nam cung co mot so truong ap dung hinh thuc “tro danh gia thay”. Hoc tro can danh gia trung thuc, cong bang.

Nhu vay co loi cua nen giao duc, nhung khong nen noi la SV hoan toan khong co loi gi. Tat nhien, trong he thong nay thi phan loi cua SV it hon.

Vay ong co loi khuyen cho thanh nien Viet Nam de “sua loi” nay?

Truoc tien phai nho rang hoc la qua trinh hai chieu, mot nua do nguoi day, mot nua do nguoi hoc. Co mot so dieu ma SV co the tu trau doi de tro nen huu ich trong qua trinh hoi nhap.

Thu nhat phai hoc that. Dung hoc vi diem ma hoc de co ky nang va tro nen thong tue. Hoc de co kien thuc chi la viec rat nho. Hoc de co ky nang thu thap kien thuc la kho hon. Hoc de co ky nang sang tao la quan trong hon nua va hoc de co ky nang xu ly cac van de cua cuoc song.

Hoc de duoc diem cao thi co the trung voi hoc that mot chut. Nhung neu thiet ke he thong khong chuan, da so no chang co ich cho cuoc song bao nhieu. Ma ban chi co chung ay thoi gian, tam luc va tri luc, phai xac lap uu tien trong viec hoc de hoc cai gi huu ich.

Tiep theo nua la phai hoc cach hoc va hoc cach hop tac, lam viec theo doi (teamwork).

Cung can phai hoc tieng Anh de co them cong cu, khong phai chi de giao tiep binh thuong va chia khoa mo tri thuc ma con la cong cu de tu duy.

Mot loi khuyen khong phai moi me ma toi chi lap lai cua ong trum Microsoft Bill Gates la ky nang doc rat quan trong. Tri thuc nam o sach vo. Nhung phai co ky nang doc.

Neu ban doc sai linh vuc thi se chang thu nhan duoc gi. Doc de giai tri khac voi doc de tim thong tin, doc de suy ngam.

Con trach nhiem, tu duy va tam nhin toan cau, lieu nguoi Viet tre co the ren luyen de hinh thanh duoc khong?

Nhung dieu nay deu xuat phat tu nhan thuc. Neu anh co kien thuc co ban ve cac quy luat tu nhien va xa hoi thi anh se thay nhung quy luat day gan ket the gioi lai voi nhau.

Nhan thuc va tri thuc la co so hinh thanh tam nhin toan cau. Vi du neu biet viec chay den noi nao co gia lao dong re hon, hang chay ve noi nao co gia mua dat hon nghia la da co cai nhin toan cau.

Khi co kien thuc thi se hieu duoc chuyen dong cua cac quy luat toan cau. Vi du quy luat cua cung-cau. Chi can khan hiem thuc pham la gia tang. Khan hiem la do nhieu noi thay phat trien cong nghiep co loi hon nen bo nong nghiep, do sai lam duong loi chinh sach, thien tai…

Ben canh do, can hinh thanh thoi quen giao luu. Giao luu anh huong toi cach suy nghi va giao tiep. o Viet Nam hien nay co rat nhieu nguoi nuoc ngoai nen co hoi giao luu khong thieu. Qua internet cung co the giao tiep voi ho.

Cung can co tam van hoa rong, phai tim hieu van hoa nhieu thi moi co duoc tam nhin toan cau.

Nhung nguyen tac la tu duy toan cau, hanh dong dia phuong.

Nguoi Viet thoai mai co cum trong khong gian cua minh

Gioi tre la doi tuong rat de tiep thu cai moi nhung doi khi khong co kha nang chat loc. Ho hap thu o at van hoa nuoc ngoai va xa dan cac gia tri truyen thong. Nhieu nguoi lo ngai rang, voi toc do toan cau hoa nhanh nhu hien nay, trong vong vai chuc nam toi, ta se co nguy co mat ban sac van hoa. Ông co nghi vay khong?

Gan nhu co mot quy luat tu nhien la co nhung lua tuoi thich kham pha cai moi nhung tuoi cang dam, cang tro ve voi coi nguon. Cung co nhung ban con tre da thich cac gia tri van hoa truyen thong nhung khong nhieu.

Van hoa cang cao cang co xu huong ket hop hai hoa giua tinh hoa the gioi va gia tri truyen thong.

Van hoa cang thap cang co xu huong chay theo nhung duoc cho la mot du ngay ban than minh cung khong thich.

Thu nhin cac nuoc chau Âu la noi nhat the hoa gan nhu khong co bien gioi, tieu chung mot dong tien nhung nguoi Duc va nguoi Bi khong bi lan vao nhau, nguoi Ha Lan van giu duoc ban sac cua minh. Cac dan toc khong he bi xoa nhoa.

Kinh nghiem the gioi cho thay khong co chuyen bi xoa ban sac trong hoi nhap.

The gioi hien nay ton tai 2 khai niem: “Soc van hoa” va “soc van hoa nguoc”. Theo ong, lieu cong dan toan cau co roi vao nhung trang thai soc nay khong?

Soc van hoa cung nhu soc thuoc thoi. Soc la cam giac tu ve. Anh khong thich nghi duoc voi gia tri moi va muon yen on trong co che cu nen thay lac lõng trong the gioi moi thi anh phan ung chong lai. Do la phan ung tu nhien cua con nguoi.

Khi anh trong moi truong hoan toan dong, buoc sang mot moi truong hoan toan moi thi de bi soc. Neu anh da la cong dan toan cau va co buoc chuan bi thi soc vua phai.

Soc van hoa nguoc la anh danh gia lai nen van hoa cua dat nuoc tu tam nhin va kinh nghiem o nuoc ngoai va thay co nhieu mat han che trong so sanh nen nhieu khi thay buon.

Neu anh dua kien thuc hieu biet nuoc ngoai ve lam viec duoc o Viet Nam thi cai soc do se qua di rat nhanh. Tru truong hop nhung thu anh hoc o nuoc ngoai chang su dung gi trong dat nuoc, nhung ky nang hoc o nuoc ngoai tro thanh “ky nang giet rong” thi soc se kéo dai, ket hop voi nhieu cam xuc khac.

Da di nhieu noi, tiep xuc voi nhieu nguoi tren toan the gioi, ong co an tuong dac biet nao ve kha nang thich ung toan cau cua thanh nien nuoc ngoai khong?

Kha nang thich nghi cua thanh nien o mot so nuoc tot hon mot so nuoc khac. Co hai yeu to hinh thanh nen su khac biet nay.

Thu nhat la tai gia dinh, con cai duoc day do de co tinh tu lap tu rat nho. Mot dua tre biet di thi nguoi phuong Tay khong bao gio be nua.

Neu dua bé Viet Nam bi nga thi bo me se danh dat vi “cai dat nay lam con nga” nhung nguoi phuong Tay se bao: “Con di khong can than thi nga, loi o con, tai sao con khoc?” Day la su khac biet rat co ban.

Con nguoi nhan trach nhiem ve phia minh. Con o Viet Nam thi tu bé da duoc day cach do loi cho nguoi khac, khi lon len do loi cho tap the, cho co che.

Thu hai la nguoi phuong Tay rat thich kham pha. Nguoi Viet cung chang hieu nguoi dan toc o Sapa sinh song the nao bang dan du lich ba lo. Ho thue xe mo to di khap ngõ ngach.

Ho thich nhung kinh nghiem moi, cam giac moi nen doi voi ho, hoi nhap de hon. Con nguoi Viet minh thi rat thoai mai co cum trong khong gian cua minh.

Den khi lon len, thanh nien phuong Tay lai duoc huong thu nen giao duc hien dai...

Khi lon len ho lai duoc huong nen giao duc tot, khong bien HS thanh cai hu de nhoi nhét kien thuc. Hoc thi chang bao gio het sach cua “thanh hien”, quan trong la khi co van de thi phai “sang len”, co gang tao ra tri thuc moi.

Van co co hoi cho “nong dan toan cau”

Trong thoi hoi nhap, ong nghi rang thanh nien nong thon co nhieu co hoi tro thanh cong dan toan cau khong?

Dieu nay phu thuoc vao nen giao duc ma thanh nien nong thon duoc tiep can. Neu duoc tiep can giao duc binh dang thi co hoi cua thanh nien nong thon nhieu hon.

Ban than nguoi thanh nien phai deo bam hoc tap that den cung. Co gang den muc cung cuc de theo duoi viec hoc tap. Co the di lam them, vay tien de duoc di hoc. Neu dung hoc la co hoi se dong lai.

Nha nuoc nen co mot quy nhieu hon de cho thanh nien nong thon vay. Cho vay thi tot hon cho khong vi cho vay se co dong luc hoc tot de lam duoc viec co tien tra.

Thu hai la can hoc suot doi. Khong phai ra khoi truong DH khong hoc nua. Bill Gates chi hoc DH co 2 nam nhung sau do tiep tuc hoc trong qua trinh lam viec.

Con nguoi thanh nien nong thon du nuoi tom thi cung phai hoc tiep nghe nuoi tom. Hoc kien thuc qua sach vo, qua nhung nguoi di truoc, qua kinh nghiem cua chinh minh. Khong chi hoc moi nuoi tom ma hoc cach ban tom, thi truong tom chuyen dong the nao. Phai hoc lien tuc. Cham dut viec hoc luc nao thi kha nang thanh dat cham dut luc do.

Cung nen nho rang, o thanh pho co nhieu co hoi hon chi khi anh co ky nang va kien thuc cao hon, neu khong anh chi duoc lam nhung viec thap kém.

Nhung qua trinh phan dau tro thanh mot cong dan toan cau cua ho se kho khan hon nhieu so voi thanh nien o thanh pho?

Kho khan hon nhieu nhung khong phai cai dich bat buoc phai huong toi.

Nguoi thanh nien chi can tro thanh mot nguoi song tu do, lam chu duoc cuoc doi cua minh, co dieu kien phat trien tiem nang va uoc mo cua minh. Neu cong dan toan cau giup lam phong phu them kinh nghiem song cua minh thi se la buoc phan dau tiep theo.

Xin cam on ong!