Mot tam tham kich la lung kinh di cung dien ra mot lan tai hai noi rat xa khi con cho cua nha khao co lung danh Lord Carnarvon bong nhien hot hoang tru len nhung tieng hai hung roi lan ra chet dung vao luc nguoi chu than yeu cua no la Lord Carnarvon o cach xa den hang ngan dam cung tu nhien keu len mot tieng roi nga vat ra trut hoi tho cuoi cung trong mot can phong cua khach san o Cairo, thu do Ai Ca
Cau chuyen khoi dau tu ngay 17 thang 2 nam 1929, khi nha khao co Lord Carnarvon va doan tham hiem cua ong duc pha cua da bi mat cua Kim Tu Thap noi tieng o Ai Cap de dot nhap vao ngoi mo cua vua Tutankhamen. Chinh ngay o ngoi mo co nay, Howard Carter da kham pha ra duoc them mot kho tang vo gia vuot ngoai suc tuong tuong hoac uoc mo cua ho, nhung do vat bang vang khoi, nhung bao thach, nhung do dat ngoc tap trung noi chiec quan tai ruc ro chua dung thi the vua, noi day hai nha khao co con tim thay duoc nhung thu ma tu lau ho tung thiet tha mong doi.
    Щeu lam cho ke dot nhap ngoi co mo trong thay truoc tien co le la hang chu khac trong vach da, hang chu ma noi dung la ca mot loi nguyen day ve canh cao ham doa: "Ke nao lam quay dong giac ngu cua Pharaon (vua Ai Cap) deu phai chet!"
    Khong ai co the ngo duoc, nhat la doi voi nha khoa hoc, dong chu khac tren da ay lai la ca mot loi nguyen voi suc manh sieu linh huyen bi tac dong len nhung ai dam mao hiem dot nhap vao ngoi co mo cua vua Ai Cap.
    Ve sau, nhung nguoi dan than vao viec kham pha Kim Tu Thap va den ben ao quan cua vua Tutankhamen deu lan luot tra gia rat dat.
    Truoc tien la nha khao co Lord Carnarvon, mot hom dang ngu trong can phong cua khach san Continental thi bong nhien thuc day noi lam bam nhu nguoi ngu me:
    - Toi cam thay thich chon dia nguc.
    Vua luc do con trai cua ong chay vao lo lang hoi han, nhung nha khao co van lam bam cau noi quai go ay va ngo ngan nhu chang con biet gi o chung quanh. Ѓ?m do, ong trut hoi tho cuoi cung. Cung thoi diem ay, con cho nha ong tru len tung hoi... Sau do khong lau tai khach san nay, noi tru cua mot nha khao co quan sat ve Kim Tu Thap Ai Cap lai xay ra mot tham kich nua, nha khao co My la Arthur Mace tu nhien keu van la met moi roi bat thinh linh vung day tat ta di ve huong Kim Tu Thap va doi vao tham cho duoc chiec quan tai cua vua Ai Cap Tutankhamen lan nua mac du dem da khuya. The roi, Arthur Mace nac len va chet. Cac bac si khong tim duoc nguyen nhan cua cai chet cua nha khao co nay.
    Moi nguoi chua dut su bang hoang ve cai chet la ky tren thi George Gould, ban cua nha khao co Carnarvon (nguoi da vao tan ham mo cua vua Ai Cap trong Kim Tu Thap va da chung kien tan mat xac than va guong mat cua nha vua) bong nhien len con sot du doi va chet sau mot dem khong chop mat. Tiep den, Reid, nguoi da chieu tia X qua xac uop cua vua Tutankhamen de mong kham pha nhung dieu moi la da chet mot cach dot ngot.
    Roi dieu kinh di khac xay ra; nguoi thu ky cua nha khao co Carnarvon (da theo ong ta bat cu noi dau trong cac cuoc khao sat Kim Tu Thap) duoc phat giac la da chet khi dang nam tren giuong ngu, theo bac si kham nghiem thi nguoi thu ky nay chet vi chung truy tim.
    Chua het, nha tu ban cong nghiep Anh la Joel Wool, mot trong nhung nguoi dao ham mo cua vua Tutankhamen cung tu nhien chet sau mot con sot la ky.
    Tinh ky lai thi chi trong vong co 6 nam sau cuoc khai mo canh cua bi mat noi Kim Tu Thap cua doan khao co de vao tan mo cua vua Ai Cap , da co 12 nguoi chet mot cach bi mat di ky.
    
    Mot Dem Voi Than Tuong Sphinx
    Nguoi du khach cuoi cung da ve; nguoi huong dan vien cuoi cung da lap lai den ca ngan lan nhung dieu hieu biet cua minh de gioi thieu cho du khach ngoai quoc ve xu co Ai Cap. Mot bay lua met moi va dan lac da bat kham da lan buoc cham chap tren duong ve, voi nhung du khach cuoi cung trong ngay.
    Trong khung canh xu Ai Cap, bong hoang hon co mot ve dep sieu nhien va kho quen. Moi vat deu khoe mau doi sac, giua khoang troi dat bao la noi bat len nhung khoang tuong phan la lung.
    Toi con ngoi lai mot minh tren bai cat vang, doi dien voi pho tuong Sphinx hung vi oai nghiem tuyet tran. Toi nhin mot cach say me cai canh tuong nhung mau sac mong manh nhu suong phai mo dan mot cach nhe nhang, trong khi mat troi lang da cat di nhung anh vang long lay tren nen troi Ai Cap. Nhung anh lua dieu huyen, n&et huy hoang tuyet doi ma mat troi lan cua chau Phi con bo sot lai trong khong gian, co ai tiep nhan buc thong diep thieng lieng cua troi ma khong cam giac duoc trong giay lat cai phut lac lõng cua cõi Thien Dang? Niem phuc lac do se con ton tai khi con nguoi chua den qua noi truy lac trong vong tran gian o truoc, trong su sa doa tam linh, no se ton tai khi con nguoi con biet yeu van Thai Duong nay la nguon goc cua su song va cua bao nhieu mau sac huy hoang long lay xuat hien truoc mat ta. Co nhan xu Ai Cap that ra da khong k&em minh triet khi ho ton tho Ra, bieu tuong ngoi mat troi, ma trong tham tam ho coi nhu mot vi Than...
    Trong boi canh hoang hon Ai Cap, duoi mot nen troi xam ngat da toi mo dan, toi nhin pho tuong da Sphinx moi luc cang sam mau, cho den khi nhung tia nang vang sam cuoi cung da tat han va khong con chieu vao guong mat lanh lung bi hiem cua no nua. Hinh than tuong Sphinx nho len giua bai sa mac menh mong guong mat khong lo, than hinh nam duoi ra, trai qua nhieu the he da tung gay su so hai cho nhung nguoi A Rap di doan, va lam ngac nhien nhung nguoi du khach hoai nghi, ma bang chung la nhung cau hoi tu nguoi lu khach, lan dau tien con quai vat khong lo xuat hien truoc doi mat kinh ngac cua ho. Pho tuong da bi hiem minh su tu dau nguoi nay co mot suc hap dan rat la lung va phuc tap doi voi bao nhieu the he du khach. No la mot su bi mat doi voi nguoi Ai cap, va mot bai toan bi hiem cho toan the gioi. Ai da dieu khac ra no? Vao thoi dai nao? Khong ai biet duoc. Nha Ai Cap hoc chuyen mon nhat cung chi dua ra nhung gia thuyet vu vo ve y nghia va lich su cua hinh than tuong Sphinx.
    Duoi anh sang le loi cuoi cung cua mot ngay da tan, doi mat toi ngung lai tren doi mat bang da cua pho tuong than nhien bat dong. No da tung thay hang bao nhieu la ty uc nguoi lan luot den truoc mat no, voi nhung cai nhin im lang, dua ra nhung cau hoi khong loi va khong giai dap, roi buoc chan ra ve trong su hoang mang! No da tung than nhien lang nhin chau Atlantide bi tran ngap duoi con dai hong thuy va bien mat duoi long bien sau. Cai nu cuoi thoang qua cua no da tung chung hien cong trinh vi dai cua vua Mena, vi Quoc Vuong Ai Cap dau tien da doi dong song Nile yeu quy cua nguoi Ai Cap va bat no chay qua mot duong huong khac. Cai nhin im lang duom mui men tiec cua no da tung thay nha tien tri Moise, nghiem can va it noi, tu gia no lan cuoi cung. Cam lang va dau thuong, no da nhin thay nhung noi dau kho cua xu Ai Cap bi tan pha, suy vong sau cuoc xam lang cua vi bao chua Cambyse, hoang de nuoc Ba Tu. Co le vua thich thu vua khinh bi, no tung nhin thay nu hoang Cl&eopatre dep long lay va kieu hanh trong chiec thuyen rong mui tram vang, buom may bang nhung do tham va mai cheo duc bang bac. No tung sung xuong nhin thay duc Jesu tren duong di tim dao ly phuong dong de chuan bi cho ngay thi hanh su mang, ngay ma duc Chua Cha gui Ngai di truyen ba cho the gian mot thong diep thieng lieng ve duc nhan tu bac ai. Nhu mot ke bao hieu khong loi, bieu tuong Sphinx chao mung Bonaparte, khi cu cua dinh menh cac nuoc Chau Âu, truoc khi ten Ma Pha luan noi bat lam lu mo nhung ten khac, va ngay khi ong ta hay con la mot nhan vat chua ten tuoi, chua dat chan xuong chuyen thuyen Bell&erophon de sang chinh phuc xu Ai Cap. No cung nhin thay, voi it nhieu bi ai, toan the the gioi chu y den Ai Cap khi ngoi lang tam cua mot vi Pharaon, vua Ai Cap thoi co bi khai quat len de cho nguoi doi toc mach nhin xem xac uop cua vua voi nhung do ngoc nga chau bau.
    That vay, doi mat bang da cua pho tuong da tung chung kien nhung dieu do va nhieu dieu khac nua. Nhung bay gio no nhin thay gi? Khong mang de y ke the nhan pham tuc dang bon tau tren duong danh loi, than nhien truoc noi sung suong, kho dau cua nhan loai, hinh nhu biet rõ cai dinh menh da ghi san tat ca moi bien co lon cua tran gian, doi mat bang da kia nhin thang vao cõi vo cung...
    Hinh than tuong Sphinx da chuyen mau xam sang mau den, roi mot mau den nhu muc, nen troi da mat cai n&et xam bac cua luc ban chieu, tat ca dieu dam chim trong dem toi, chua te cua sa mac. Nhung pho tuong van con hap dan su chu y cua toi va lam cho toi bi thu hut nhu do manh luc cua mot luon tu dien vo hinh. Do la vi toi cam thay rang man dem ru xuong da dem pho tuong tro ve nguyen quan cua no. Cai boi canh den am u, do moi dung la cai boi canh thuc su cua no. Nhung gi la than bi cua mot dem Chau Phi tao cho no mot bau khong khi thich nghi. Cung trong nhung gio ban dem ma Ra va Horus, Isis va Osiris, nhung vi Than Linh cua xu co Ai Cap, luon luon tro ve voi nhan gian. Toi nhat dinh doi luc trang len va sao moc de nhin thay mot lan nua cai chan tuong cua hinh than tuong Sphinx. Toi ngoi mot minh giua dong cat bao la, nhung toi khong cam thay co don, that vay, cam giac co don hiu quanh khong the nao co duoc voi toi.
    Ban dem, toi co the ngam nhin than tuong Sphinx duoi cai khia canh ma it nguoi du khach duoc nhin thay. Tac trong khoi da, in tren nen troi xanh nhu cham, cao bang mot ngoi nha lau bon tang, con su tu dau nguoi khong lo vuominh nam dai trong thung lung cua dong cat. Duoi anh trang sao vua lo dang, nhung n&et hung vi cua no hien rõ lan lan. Do la cai bieu tuong la lung cua mot xu Ai Cap ma nguon goc bi an duoc truy nguyen den nhung thoi dai xa xam vo dinh. Giong nhu con vat nam canh gat nhung bi mat cua thoi tien su, nghi den nhung the he cua chau Atlantide ma ky uc mong manh cua nguoi doi khong con nho den nua, pho tuong da khong lo chac cung se con ton tai mai qua moi the he van minh cua loai nguoi hien nay, va no cung se giu nguyen ven khong he tiet lo su bi mat noi tam cua no. Guong mat khac kho va uy nghiem cua no khong phan anh mot dieu gi, doi moi kh&ep chat cua no van giu mot su im lang muon doi. Neu pho tuong Sphinx co giu gin cho nhan loai mot thong diep an dau nao ma no da chuyen dat qua nhieu the ky cho mot so rat it nguoi huu hanh co mot nang khieu linh cam khac thuong, thi dieu bi mat do co khi se duoc nhan nhu tham ben tai cua nguoi thi sinh tam dao.
    Dem toi danh cho hinh than tuong Sphinx mot khung canh tuyet hao. o phia sau, ben mat va ben trai pho tuong la "Thanh pho cua nguoi chet," mot khoang dat rong day day nhung nam mo hoang cung lang tam.
    Chung quanh vung cao nguyen lom chom nhung nui doi va da tang nho len tu duoi dong cat o phia nam, phia tay va phia bac pho tuong Sphinx, nhung lang tam va mo ma duoc xay cat chua nhung co quan tai dung hai cot va nhung xac uop cua nhung vi vua chua, cac vi dai than va chuc sac cua trieu dinh hay ton giao cua xu Ai Cap thoi co.
    Khong co mot ngoi lang tam nao ma khi buoc vao ma nguoi ta khong thay co quan tai bat nap ra va nhung do vang ngoc chau bao to diem xac uop da bi lay di mat. Su cuop boc nay da xay ra cung luc voi su khai quat nhung nam mo trong nhung cuoc dao xoi de khao co. Nguoi ta chi lai tai cho nhung pho tuong nho va nhung binh, vai chua dung ruot gan cua nhung xac chet da dem uop bang chat huong lieu. Ngay o xu Ai Cap thoi co cung da co nhung ke trom dao mo, khi dan chung noi loan chong giai cap thong tri cang ngay cang tro nen suy tan, ho tra thu bang cach khai quat mo ma va cuop boc noi nghia trang rong lon cua nha vua, tai day nhung vi dai than duoc cai vinh du yen nghi giac nghin thu ben canh xac uop cua cac bac vua chua ma ho da phung su tu thuo sinh tien.
    Mot so it nhung nguoi chet ma xac uop thoat khoi ban tay cuop boc cua nhung ke trom dau tien, da nam yen nghi trong mot thoi gian kha lau cho den khi nguoi Hy Lap, nguoi La Ma va nguoi A Rap lan luot thay phien nhau den danh thuc ho. Nhung ngoi mo, lang tam nao thoat khoi cuop boc va khai quat trong nhung cuoc bien co sau nay, duoc yen nghi them mot thoi gian kha lau nua cho den dau the ky muoi chin, khi cac nha khao co hien dai ra cong tham hiem duoi long dat cua xu Ai Cap de tim kiem nhung gi ma ke trom thoi xua con sot lai chua lay di. Nhu the ha phai chang toi nghiep cho nhung bac vua chua, vuong hau bat hanh cua thoi xua, tuy xac uop ho con nam do, ma bi nguoi ta khai quat mo ma va cuop boc kho tang? Dau cho nhung xac uop cua ho khong bi dap tan ra tung manh do ban tay bao tan cua nhung ke trom bau vat, thi nhung xac uop do cung da bi giam cam cho nam yen nghi trong nhung co tang vien de lam thoa man su to mo va lam much tieu di nghi binh pham cua moi nguoi.
    
    Do la cai boi canh rung ron cua than tuong Sphinx khi no vuon minh va nho dau day trong co don tich mich giua dong cat. No da tung quan sat nhung ham toi trong "Thanh pho cua xac chet," lan luot bi su cuop boc cua nguoi dan Ai Cap noi loan va quan xam lang A Rap. Vi quan thu do co Ai Cap tai bao tang vien British Museum la ong Wallis Budge khong lam ai ngac nhien khi ong di den ket luan rang: "Than tuong Sphinx la de duoi ta ma ra khoi nhung nghia dia va lang tam o vung chung quanh." Cung khong ai ngac nhien ma thay rang ba ngan bon tram nam truoc, vua Thoutmes thu tu cua Ai Cap co cho khac vao mot tang da lon ma ong dat ngay truoc nguc tuong Sphinx, hang chu: "Mot su bi mat linh thieng da tung bao phu vung nay tu luc so khoi, vi guong mat cua pho tuong Sphinx la mot bieu tuong cua than Khepera, vi than cua su Bat Tu, chu te cac vi than linh va ngu tri vung nay. Dan chung o thanh Memphis va o khap dia phuong cung dua tay len de cau nguyen truoc mat Ngai".
    Nhu vay khong ai con la gi ma thay dan A Rap o lang Gizeh gan ben co nhieu truyen thong rat doi dao ve nhung chuyen vong linh va am hon thuong lon von ban dem trong bau khong khi chung quanh hinh than tuong Sphinx, mot noi ho cho rang co nhieu ma nhat the gioi! Phai chang bang cach uop xac nhung nhan vat quyen quy cua thoi xua, nguoi coAi Cap da k&eo dai trong mot thoi gian vo han dinh su tiep xuc giua nhung vong linh thoi co voi nhan loai chung ta ngay nay?
    Qua that ban dem la luc ma nguoi ta co the ngam nhin than tuong Sphinx mot cach thu vi nhat. Vi duong nhu ban dem la luc ma cõi gioi am linh co ve gan gui voi ta hon, tam hon ta san sang mo rong doi voi nhung cam giac bat ngo, trong khi o chung quanh ta, duoi man dem bao phu, tham chi nhung hinh the vat chat tho kech cung thoat lay mot ve mo ao u huyen. Man troi ban dem da tro thanh mau cham pha lan mau do tham, mot thu mau than bi phu hap voi su tim toi tham hiem cua toi.
    Dem toi k&eo dai mot cach tu tu em a va cam lang nhu mot con heo, neu nguoi ta khong de y den nhung tieng ru run ron giong nhu tieng nguoi cua vai con beo dom trong sa mac, la nhung tieng dong duy nhat diem gio khac troi qua. Chung toi van ngoi do, than tuong Sphinx va toi, duoi anh sao vang vac cua nen troi Chau Phi, su giao cam giua chung toi moi luc cang them sau dam; tu su quen biet nhau, chung toi tien den tinh ban, co le chung toi bat dau hieu nhau it nhieu.
    Khi toi den voi no lan dau cach day vai nam, no nhin ra cho khac, yen lang va khinh ngao. Khi ay toi la gi doi voi con vat khong lo nay, neu khong phai la mot ke pham tuc nhu bao nhieu ke khac, la nhung sinh vat nao dong di bang hai chan, lam bang nhung chat lieu kieu cang, tu man, nhung duc vong phu phiem va nhung tu tuong dien ro? Ve phan toi, toi da tuong no la bieu tuong cua mot chan ly ma chua ai tim ra, mot bieu tuong khong lo bi hiem ma moi loi cau nguyen khong duoc giai dap va rot cuoc chi roi vao khoang hu vo. Toi da buoc ra ve, hoai nghi va that vonh hon truoc, chan nan cõi tran gian tuc luy va long tran ngap nhung noi niem cay dang.
    Nhung do khong phai la vo ich ma ngay thang da troi qua. Cuoc doi: do la su giao duc tam linh va thay hoc cua chung ta.
    Vi thay hoc vo hinh ay da day toi mot hai dieu quan trong. Toi da hieu rang bau the gioi cua chung ta khong phai xoay trong vong khong gian ma khong co muc dich.
    Toi da tro lai voi than tuong Sphinx, voi mot tam hon gia dan va sang suot hon. o lai ban dem ben canh no tren dong cat xu Ai Cap, toi ngoi tinh toa, hai chan xep bang, va co gang thien dinh de suy gam ve y nghia huyen bi cua hinh bieu tuong khong lo nay.
    Ca the gioi deu biet hinh than tuong Sphinx va nhan ra guong mat huy hoai va tan pha cua no. Dieu ma the gioi khong he biet, la bang cach nao va tu bao gio no duoc tac ra trong tan da nho len giua dong cat, va nhung ban tay nao da bien khoi da hung vi ay thanh mot pho tuong khong lo nhu the.
    Khoa khao co van im lang, cac nha bac hoc nghieng dau suy nghi voi mot su hoang mang tham lang, vi ho phai gat bo mot loat nhung gia thuyet mong manh ma tu truoc den nay ho da tung neu ra mot cach qua quyet va tin tuong. Ho khong dam dua ra mot cai ten nhat dinh, cung khong dam mao hiem ra mot ngay gio chac chan. Ho khong con noi rang than tuong Sphinx la cong trinh cua vua Khafra hay vua Khoufou, vi ho nhan thay cac tai lieu co tac tren da da chung minh rang pho tuong da co san duoi trieu dai cua cac vi vua nay. Viec suu tam cac di tich co do nhung cuoc dao xoi phat hien duoc, da dua ra anh sang mot ban co tu de cap den hinh than tuong Sphinx nhu mot cong trinh dieu khac ma nguon goc da mat di trong vuc tham cua thoi gian, ma nguoi ta da tinh co kham pha ra duoc sau khi no da bi chon lap duoi bai cat sa mac va hoan toan bi lang quen, khong con ai nho den nua. Ban co tu nay xuat xu tu trieu dai thu tu, gom nhung vi vua tri vi xu Ai Cap cach day gan sau nghin nam. Doi voi nhung vi vua o vao thoi ky co xua ay, hinh bieu tuong Sphinx da la mot dieu bi hiem roi, ma khong ai biet co tu luc nao!
    Ban dem dem lai giac ngu, nhung tu gio nay qua gio khac, toi da co gang danh lui con buon ngu. Tuy nhien, trong khi toi van tiep tuc con thien dinh suy tu, doi mi mat cua toi da nang triu do su phan ung cua co the va toi da sap thiep di. Bay gio thi co hai manh luc tuong phan dang kinh chong nhau de tranh thu lay toi. Mot la su uoc muon manh liet thuc luon suot dem nhu de chia xe phien gac cua con su tu da Sphinx. Hai la khuynh huong de cho tinh than lan the xac cua toi tu tha troi theo cai thu vi trien mien giua canh vat tram lang va huyen ao cua dem truong tich mich. Sau cung toi da hoa giai duoc ca hai khuynh huong do, theo su thoa hiep nay, toi ngoi lim dim, doi mat h&e mo chi con la hai cai khe nho xuyen qua do toi hau nhu khong con nhin thay gi nua, va than tri mo mang nua tinh nua me, toi de cho giong tu tuong cua toi dam chim trong mot giac mo huyen dieu.
    Toi ngoi mot luc nhu the, tu tra troi theo mot su yen tinh trien mien no xay ra khi tu tuong cham dut. Toi mo nhu the duoc bao lau, toi cung khong hay biet nhung sau mot luc toi khong con nhin thay mau sac gi nua, ma thay vao do, mot canh tuong song dong xay ra truoc mat toi nhu mot cuon phim. Trong canh tuong do, anh trang khuya chieu vao mot tia sang nhat mo huyen ao...
    
    Chung quanh toi muon nghin guong mat nang ram, da sam dang lang xang hoat dong, ke toi nguoi lui, ke thi doi tren dau nhung ro da san, nguoi thi treo len hay buoc xuong nhung gian tre mong manh dung len sat canh mot khoi da khong lo. Trong so do co nhung nguoi cai truyen khau lenh cho nhung tho thuyen, hoac kiem soat cong viec cua nhung nguoi tho da dang su dung bua riu tren ngon doi ma ho tac theo mot kieu mau da vach san. Nhung tieng bua duc cua ho giang xuong lien tiep vang doi trong bau khong khi chung quanh. Tat ca nhung nguoi lao cong tho thuyen nay dieu co mot guong mat day dan phong tran, mau da mau sam do, hoac vang ma hoi sam. Ho co mot cai moi tren day, va than hinh luc luong.
    Cong viec cua ho vua xong, thay vi mot tang da doc dung kien co hung vi tren mat dat truoc kia, nay da nho len mot guong mat nguoi khong lo voi than hinh mot con su tu dai quy mo xem ra la mot con quai vat di ky dang vuon minh trong mot thung lung lon giua dong cat. Tren dinh dau con quai vat, ma cai bom vi dai don song phu phia sau hai m&ep tai, co dat mot cai dia tron bang vang khoi.
    Than tuong Sphinx!
    Nhung phu tho da bien mat. Canh vat tro lai lang im nhu mot nam mo vo chu. Khi do ta nhin thay mot bien lon dang dap song trong khoang khong gian ben trai toi, ma bo bien chi cach do do mot cay so. Trong cai im lang do co mot cai gi rung ron, toi cung chua kip hieu do la gi cho den khi tu trong long bien dai duong day len mo tieng gam kinh khung va k&eo dai, mat dat chuyen dong va rung rinh duoi chan toi. Voi mot tieng gam long troi lo dat, nuoc bien trao len, mot ngon song lon va cao nhu vach truong thanh tu xa thinh linh phong toi chung toi, va nuot chung ca con quai vat Sphinx va toi.
    Con dai hong thuy!
    Lai mot con im lang, no k&eo dai duoc bao lau, trong khoang mot phut hay la muoi hai nam truong, dieu do toi khong dinh chac ra duoc! Roi bong nhien toi lai thay toi ngoi duoi chan pho tuong da. Toi nhin chung quanh, khong con thay bien dau nua ma chi thay mot khoang rong lon day nhung ao dam da gan can, va rai rac do day nhung bai muoi rat lon dang kho duoi anh mat troi. Va ngoi mat troi ngu tri khap noi mot cach ngao nghe, nhung bai cat moi luc cang rong lon va cang nhieu. Vang thai duong van than nhien phong nhung tia nang do hut cho den kho rao nhung di tich am uoc cuoi cung, va bien khoang khong thanh mot xu day cat min va kho, phan chieu mot mau vang nhat.
    Bai sa mac!
    Than tuong Sphinx van ngam nhin canh vat, doi moi day, ran chac va nguyen ven cua no hinh nhu sap no mot nu cuoi, duong nhu no cung man nguyen voi su co don doc chiec. That la mot su hoa hop tuyet dieu giua nhung con quai vat co don voi canh vat diu hiu lang le cua vung chung quanh. Duong nhu cai tinh than don doc da tim thay su the hien xung dang cua no noi con quai vat khong lo va than nhien nay.
    Than tuong Sphinx van nam giua dong cat nhu the cho den khi mot doan tau tu xa tien den va ngung lai tren bo song, tha len bo mot nhom nguoi. Nhom nguoi nay tu tu tien den gan, cui rap xuong lay hinh than tuong va thot ra nhung loi cau nguyen day ve vui tuoi an lac.
    Ke tu ngay ay, cai im lang than tien da gian doan. Nguoi ta bat dau dung len nhung nha cua o vung thung lung gan ben, cac bac vua chua cung voi trieu dinh va tang lu luc tuc k&eo den de chau than tuong Sphinx, chua te cua sa mac va vua khong co trieu dinh!
    Toi day, cai linh anh hien ra trong tri toi da cham dut, no vut tat nhu ngon lua rui tan cua mot cai den da het dau.
    
    Go bo loi nguyen cua xac uop Tutankhamen
    Quan tai cua Tutankhamen duoc mo ra lan dau tien vao nam 1923.
    
    Cac nha khoa hoc Australia tuyen bo, khong can phai so hai loi nguyen cua vi hoang de Ai Cap tre tuoi them nua. Vi rang, tat ca nhung nguoi quay roi lang mo cua Tutankhamen tuy deu da chet, nhung ho tho chang k&em gi nhung nguoi chua tung dat chan den noi an nghi vinh hang cua ong.
    Tuyen bo nay duoc dua ra trong mot cuoc dieu tra moi nhat dang tren tap chi British Medical.
    Theo ghi ch&ep cua nha khao co nguoi Anh Howard Carter (nguoi cung co mat khi quan tai cua Tutankhamen duoc mo ra vao thang 2/1923), co 44 nguoi phuong Tay o Ai Cap vao thoi diem do, trong do 25 nguoi bi coi la da tiep xuc voi loi nguyen. Ho la thanh vien cua doan khai quat, nha bao, cac quan chuc Anh, thanh vien hoang gia Bi, nhung chuc sac va chuyen gia do chinh phu Ai Cap de cu ho tro doan tham hiem. Tuy nhien, tien si Mark Nelson, Dai hoc Monash o Australia, khi phan tich tuoi tho cua nhung nguoi nay, da phat hien thay nhom dong den "loi nguyen" co tuoi tho chang k&em bao nhieu so voi nhung nguoi khong co lien quan.
    Loi nguyen xuat hien nhu the nao?
    Thang 2/1923, nguoi ta khai quat lang mo cua Tutankhamen tai Thung lung cua cac ong hoang, gan Luxor, Ai Cap. Loi nguyen xuat hien va lan truyen khi Lord Carnarvon, nguoi ho tro tai chinh cho cuoc tham hiem, bi chet ngay trong nam sau. Carnarvon, 57 tuoi, mat vi nhiem doc mau va viem phoi do cac vet muoi can bi nhiem trung. Tuy nhien, bao chi tren the gioi nhanh chong loan tin rang do la do loi nguyen Tutankhamen da phat huy hieu luc. Tham chi ca con cho 3 chan cua Carnarvon, do dau buon vi cai chet cua chu nen thuong tru len nhung tieng keu tham thiet, cung bi "buoc toi" la mot bong ma. Lan luot sau do, 25 nguoi phuong Tay co mat tai thoi diem mo ngoi mo deu duoc xac nhan la da chet vi nhung nguyen nhan than bi, co lien quan den loi nguyen.
    Vo hieu hoa loi nguyen
    Tien si Nelson da tim hieu cuoc song cua tat ca nhung nguoi nay de xem lieu ho co thuc la chet tre nhu loi nguyen noi. Ông liet ke ngay chet cua tat ca nhung nguoi co mat va 11 nguoi khac khong co mat luc mo ham mo nhung o Ai Cap vao thoi diem do. Nelson phat hien thay, tuoi tho trung binh cua 25 nguoi da dung phai “loi nguyen” la 70, trong khi tuoi tho cua nhom kia la 75. Trung binh, 25 nguoi nay van song them tu 3 den 10 nam nua sau khi da linh "ban an tu than" cua Tutankhamen. Phat hien chung to rang, "loi nguyen" khong co bat cu anh huong nao toi tuoi tho cua nhung nguoi da cham den can phong chua xac uop cua vi hoang de danh tieng.
    “Toi khong tim thay bang chung nao ve su ton tai cua loi nguyen. Co le sau cung, giong nhu voi vi hoang de tre tuoi dang thuong Tutankhamen, nguoi ta nen de cho loi nguyen do duoc nam yen trong di vang”, tien si Nelson ket luan
    
    Loi nguyen - Truyen thuyet hay dieu co that da duoc ma hoa
    Lieu nhung cai chet bi an xung quanh kim tu thap co lien quan den loi nguyen?
    Vao the ky 17 va 18, nhung ham mo dau tien cua cac Pharaon bi khai quat. Tu do, cau chuyen co that ve loi nguyen da hon mot lan vuot khoi cac kim tu thap, vang len dieu ran de khung khiep. Nguoi ta nho den vu ca nuoc Anh run len vi cai nap quach duoc tim thay vao nam 1860, thuoc so huu cua Vien Bao tang Hoang gia Anh.
    Cai nap do lay len tu phan mo cua mot nu tu si thoi xua. Khi ve Anh quoc, vat pham la kia da gieo rac tai hoa cho tat ca nhung nguoi tiep xuc voi no. Nguoi chu so huu dau tien la ong Douglas Murray. Ông nay bi mat han mot canh tay ngay sau khi mua cai nap boi mot vien dan phat no tu chinh khau sung cua minh. Ít lau sau, nguoi thu hai nem trai su trung phat la mot nha bao o London. Co muon cai nap ve nha de… xem. Ít ngay sau, me co dot ngot qua doi, roi loi hua hon bi tan vo va co bi mac mot chung benh nan y bi hiem, y hoc thoi do bo tay.
    Nhung su trung phat van tiep tuc khi ong Murray “cung tien” cai nap quy quai no cho Vien Bao tang. Mot nha khoa hoc ve Ai Cap, khi dang xem x&et nhung dong chu co in tren nap, bong lan ra chet bat ngo. Nan nhan tiep theo la mot nha nhiep anh. Ông nay dot tu sau khi chup duoc tam anh lam rõ n&et gian ac cua khuon mat ve phia ngoai nap (ma ai cung cho la guong mat hien lanh, kha ai)…
    Tin don ve su ghe gom cua cai nap quach lan nhanh den noi vao thap nien 1930, do cung le tu khap hanh tinh toi tap gui ve Vien bao tang Hoang gia Anh, dac biet la cac vong hoa quanh nap luon tuoi moi. Nhung nhieu cai chet ky la va dot ngot van lien tiep dien ra o cac diem khai quat khao co o Ai Cap va nhung noi khac tren the gioi.
    Loi nguyen khong chi co tu cac do vat o mo phan cac Pharaon. Nhung vi chu nhan khac cung co kha nang “tam” loi nguyen doc dia vao cai ma ho cam thay can giu gin. Thurston Hopkins ghi lai cau chuyen nhu sau:
    Vao thoi Nu hoang Victoria, ten sat nhan William Corder da giet chet tinh nhan cua han tai Polsted (nuoc Anh) vao khoang thang 5/1827. Han bi hanh hinh. 50 nam sau, phan thi the cua ten sat nhan duoc vi bac si co ten Kilmer cat giu. Ông la mot nha khoa hoc co quan diem rõ rang doi voi hien tuong ky bi. Vi bac si da tach chiec so cua ten giet nguoi, danh bong no va bay “lam canh” o phong lam viec. The roi dieu ky la xay ra. Vi bac si va ca co hau deu cung nhin thay luc mo ho, luc rat rõ ke la mat dung trong phong, van y phuc thoi Victoria. Rieng bac si Kilmer con nghe rõ ca tieng lam bam va hoi tho phi pho. Nhieu lan nua dem thuc giac, bac si nghe nhieu tieng dong bat binh thuong o can phong chua cai so. Mot dem, con gio lanh tu dau thoc toi, giua luc Kilmer buoc vao phong, cai gia dat so roi vo tung, con so ten sat nhan tu dich chuyen sang vi tri khac va ong thay no nhu cuoi nhan nho (?). Kilmer da kiem soat nha cua nhung tinh khong thay dau hieu nao cua nguoi la hien dien ben trong. Vi bac si, nha khoa hoc, that su thang thot. Ông dem chiec so Corder tra lai cho cha Thurston Hopkins, ong nay dem cac thu ay chon cat o nghia dia. Tu do tro di, hien tuong ky la trong gia that bac si Kilmer cung bien mat.
    Chuyen chiec ao khoac cua Nha hat Cong tuoc York gay ra noi khiep so den lanh nguoi. Vao nam 1948, Thora Hird, nu dien vien hai kich noi tieng da mac chiec ao do khi trinh dien mot vo kich. Co kinh hai khi thay chiec ao cu ngay cang thit chat vao minh. Tat ca dong nghiep cua co cung gap noi so tuong tu khi khoac chiec ao nay len nguoi...
    Phai chang loi nguyen da bao phu len tai hoa trong cac cau chuyen tren, hay tai hoa co nguyen do tu noi khiep so am anh. Cau hoi van lo lung khi nguoi ta ngay cang tim thay nhieu bang chung ky bi o nhung vat hiem hoi, dat tien hon. Vien kim cuong “Hy vong” la dien hinh cua chuoi giai thoai theo mo tip ay: Mo dau la tham hoa cua vi chu nhan thu nhat: mat ca nguoi lan cua. Sau do tai uong giang xuong hoang hau Marie Antoinette, cung tu viec so huu “Hy vong”. Tiep den, no lien tiep reo rac nhung vu tu sat, khuynh gia bai san cho mot loat nhung nguoi khac, trong do co mot vi vua Hoi giao mat ngoi.
    Di tim loi giai cho truyen thuyet co that ve loi nguyen, nhieu nha khoa hoc dong tinh voi y kien cho rang nguyen nhan cua nhung cai chet va ca loat tai hoa bi an tren la do mot loai vi khuan “chua biet den” dang nam yen trong ham mo, tich tu ngay mot nhieu trong cac do vat. Khi ham mo duoc khai quat, cac “quai vat” nho li ti giai phong khoi cho an nau, chung lien chung to ngay suc manh tan pha.
    Nhung van con nhieu dieu bi an chua biet den, va lieu loi giai thich bang loai “vi khuan chua biet den" nay co du suc chinh phuc nhung nguoi con tin vao su hien huu mang voc dang theu det cua loi nguyen.
    Loi nguyen noi kim tu thap Ai Cap
    
    Mot tam tham kich la lung kinh di cung dien ra mot lan tai hai noi rat xa khi con cho cua nha khao co lung danh Lord Carnarvon bong nhien hot hoang tru len nhung tieng hai hung roi lan ra chet dung vao luc nguoi chu than yeu cua no la Lord Carnarvon o cach xa den hang ngan dam cung tu nhien keu len mot tieng roi nga vat ra trut hoi tho cuoi cung trong mot can phong cua khach san o Cairo, thu do Ai Cap.
    Cau chuyen khoi dau tu ngay 17 thang 2 nam 1929, khi nha khao co Lord Carnarvon va doan tham hiem cua ong duc pha cua da bi mat cua Kim Tu Thap noi tieng o Ai Cap de dot nhap vao ngoi mo cua vua Tutankhamen. Chinh ngay o ngoi mo co nay, Howard Carter da kham pha ra duoc them mot kho tang vo gia vuot ngoai suc tuong tuong hoac uoc mo cua ho, nhung do vat bang vang khoi, nhung bao thach, nhung do dat ngoc tap trung noi chiec quan tai ruc ro chua dung thi the vua, noi day hai nha khao co con tim thay duoc nhung thu ma tu lau ho tung thiet tha mong doi.
    Щeu lam cho ke dot nhap ngoi co mo trong thay truoc tien co le la hang chu khac trong vach da, hang chu ma noi dung la ca mot loi nguyen day ve canh cao ham doa: "Ke nao lam quay dong giac ngu cua Pharaon (vua Ai Cap) deu phai chet!"
    Khong ai co the ngo duoc, nhat la doi voi nha khoa hoc, dong chu khac tren da ay lai la ca mot loi nguyen voi suc manh sieu linh huyen bi tac dong len nhung ai dam mao hiem dot nhap vao ngoi co mo cua vua Ai Cap.
    Ve sau, nhung nguoi dan than vao viec kham pha Kim Tu Thap va den ben ao quan cua vua Tutankhamen deu lan luot tra gia rat dat.
    Truoc tien la nha khao co Lord Carnarvon, mot hom dang ngu trong can phong cua khach san Continental thi bong nhien thuc day noi lam bam nhu nguoi ngu me:
    - Toi cam thay thich chon dia nguc.
    Vua luc do con trai cua ong chay vao lo lang hoi han, nhung nha khao co van lam bam cau noi quai go ay va ngo ngan nhu chang con biet gi o chung quanh. Ѓ?m do, ong trut hoi tho cuoi cung. Cung thoi diem ay, con cho nha ong tru len tung hoi... Sau do khong lau tai khach san nay, noi tru cua mot nha khao co quan sat ve Kim Tu Thap Ai Cap lai xay ra mot tham kich nua, nha khao co My la Arthur Mace tu nhien keu van la met moi roi bat thinh linh vung day tat ta di ve huong Kim Tu Thap va doi vao tham cho duoc chiec quan tai cua vua Ai Cap Tutankhamen lan nua mac du dem da khuya. The roi, Arthur Mace nac len va chet. Cac bac si khong tim duoc nguyen nhan cua cai chet cua nha khao co nay.
    Moi nguoi chua dut su bang hoang ve cai chet la ky tren thi George Gould, ban cua nha khao co Carnarvon (nguoi da vao tan ham mo cua vua Ai Cap trong Kim Tu Thap va da chung kien tan mat xac than va guong mat cua nha vua) bong nhien len con sot du doi va chet sau mot dem khong chop mat. Tiep den, Reid, nguoi da chieu tia X qua xac uop cua vua Tutankhamen de mong kham pha nhung dieu moi la da chet mot cach dot ngot.
    Roi dieu kinh di khac xay ra; nguoi thu ky cua nha khao co Carnarvon (da theo ong ta bat cu noi dau trong cac cuoc khao sat Kim Tu Thap) duoc phat giac la da chet khi dang nam tren giuong ngu, theo bac si kham nghiem thi nguoi thu ky nay chet vi chung truy tim.
    Chua het, nha tu ban cong nghiep Anh la Joel Wool, mot trong nhung nguoi dao ham mo cua vua Tutankhamen cung tu nhien chet sau mot con sot la ky.
    Tinh ky lai thi chi trong vong co 6 nam sau cuoc khai mo canh cua bi mat noi Kim Tu Thap cua doan khao co de vao tan mo cua vua Ai Cap , da co 12 nguoi chet mot cach bi mat di ky.
    
    Mot Dem Voi Than Tuong Sphinx
    Nguoi du khach cuoi cung da ve; nguoi huong dan vien cuoi cung da lap lai den ca ngan lan nhung dieu hieu biet cua minh de gioi thieu cho du khach ngoai quoc ve xu co Ai Cap. Mot bay lua met moi va dan lac da bat kham da lan buoc cham chap tren duong ve, voi nhung du khach cuoi cung trong ngay.
    Trong khung canh xu Ai Cap, bong hoang hon co mot ve dep sieu nhien va kho quen. Moi vat deu khoe mau doi sac, giua khoang troi dat bao la noi bat len nhung khoang tuong phan la lung.
    Toi con ngoi lai mot minh tren bai cat vang, doi dien voi pho tuong Sphinx hung vi oai nghiem tuyet tran. Toi nhin mot cach say me cai canh tuong nhung mau sac mong manh nhu suong phai mo dan mot cach nhe nhang, trong khi mat troi lang da cat di nhung anh vang long lay tren nen troi Ai Cap. Nhung anh lua dieu huyen, n&et huy hoang tuyet doi ma mat troi lan cua chau Phi con bo sot lai trong khong gian, co ai tiep nhan buc thong diep thieng lieng cua troi ma khong cam giac duoc trong giay lat cai phut lac lõng cua cõi Thien Dang? Niem phuc lac do se con ton tai khi con nguoi chua den qua noi truy lac trong vong tran gian o truoc, trong su sa doa tam linh, no se ton tai khi con nguoi con biet yeu van Thai Duong nay la nguon goc cua su song va cua bao nhieu mau sac huy hoang long lay xuat hien truoc mat ta. Co nhan xu Ai Cap that ra da khong k&em minh triet khi ho ton tho Ra, bieu tuong ngoi mat troi, ma trong tham tam ho coi nhu mot vi Than...
    Trong boi canh hoang hon Ai Cap, duoi mot nen troi xam ngat da toi mo dan, toi nhin pho tuong da Sphinx moi luc cang sam mau, cho den khi nhung tia nang vang sam cuoi cung da tat han va khong con chieu vao guong mat lanh lung bi hiem cua no nua. Hinh than tuong Sphinx nho len giua bai sa mac menh mong guong mat khong lo, than hinh nam duoi ra, trai qua nhieu the he da tung gay su so hai cho nhung nguoi A Rap di doan, va lam ngac nhien nhung nguoi du khach hoai nghi, ma bang chung la nhung cau hoi tu nguoi lu khach, lan dau tien con quai vat khong lo xuat hien truoc doi mat kinh ngac cua ho. Pho tuong da bi hiem minh su tu dau nguoi nay co mot suc hap dan rat la lung va phuc tap doi voi bao nhieu the he du khach. No la mot su bi mat doi voi nguoi Ai cap, va mot bai toan bi hiem cho toan the gioi. Ai da dieu khac ra no? Vao thoi dai nao? Khong ai biet duoc. Nha Ai Cap hoc chuyen mon nhat cung chi dua ra nhung gia thuyet vu vo ve y nghia va lich su cua hinh than tuong Sphinx.
    Duoi anh sang le loi cuoi cung cua mot ngay da tan, doi mat toi ngung lai tren doi mat bang da cua pho tuong than nhien bat dong. No da tung thay hang bao nhieu la ty uc nguoi lan luot den truoc mat no, voi nhung cai nhin im lang, dua ra nhung cau hoi khong loi va khong giai dap, roi buoc chan ra ve trong su hoang mang! No da tung than nhien lang nhin chau Atlantide bi tran ngap duoi con dai hong thuy va bien mat duoi long bien sau. Cai nu cuoi thoang qua cua no da tung chung hien cong trinh vi dai cua vua Mena, vi Quoc Vuong Ai Cap dau tien da doi dong song Nile yeu quy cua nguoi Ai Cap va bat no chay qua mot duong huong khac. Cai nhin im lang duom mui men tiec cua no da tung thay nha tien tri Moise, nghiem can va it noi, tu gia no lan cuoi cung. Cam lang va dau thuong, no da nhin thay nhung noi dau kho cua xu Ai Cap bi tan pha, suy vong sau cuoc xam lang cua vi bao chua Cambyse, hoang de nuoc Ba Tu. Co le vua thich thu vua khinh bi, no tung nhin thay nu hoang Cl&eopatre dep long lay va kieu hanh trong chiec thuyen rong mui tram vang, buom may bang nhung do tham va mai cheo duc bang bac. No tung sung xuong nhin thay duc Jesu tren duong di tim dao ly phuong dong de chuan bi cho ngay thi hanh su mang, ngay ma duc Chua Cha gui Ngai di truyen ba cho the gian mot thong diep thieng lieng ve duc nhan tu bac ai. Nhu mot ke bao hieu khong loi, bieu tuong Sphinx chao mung Bonaparte, khi cu cua dinh menh cac nuoc Chau Âu, truoc khi ten Ma Pha luan noi bat lam lu mo nhung ten khac, va ngay khi ong ta hay con la mot nhan vat chua ten tuoi, chua dat chan xuong chuyen thuyen Bell&erophon de sang chinh phuc xu Ai Cap. No cung nhin thay, voi it nhieu bi ai, toan the the gioi chu y den Ai Cap khi ngoi lang tam cua mot vi Pharaon, vua Ai Cap thoi co bi khai quat len de cho nguoi doi toc mach nhin xem xac uop cua vua voi nhung do ngoc nga chau bau.
    That vay, doi mat bang da cua pho tuong da tung chung kien nhung dieu do va nhieu dieu khac nua. Nhung bay gio no nhin thay gi? Khong mang de y ke the nhan pham tuc dang bon tau tren duong danh loi, than nhien truoc noi sung suong, kho dau cua nhan loai, hinh nhu biet rõ cai dinh menh da ghi san tat ca moi bien co lon cua tran gian, doi mat bang da kia nhin thang vao cõi vo cung...
    Hinh than tuong Sphinx da chuyen mau xam sang mau den, roi mot mau den nhu muc, nen troi da mat cai n&et xam bac cua luc ban chieu, tat ca dieu dam chim trong dem toi, chua te cua sa mac. Nhung pho tuong van con hap dan su chu y cua toi va lam cho toi bi thu hut nhu do manh luc cua mot luon tu dien vo hinh. Do la vi toi cam thay rang man dem ru xuong da dem pho tuong tro ve nguyen quan cua no. Cai boi canh den am u, do moi dung la cai boi canh thuc su cua no. Nhung gi la than bi cua mot dem Chau Phi tao cho no mot bau khong khi thich nghi. Cung trong nhung gio ban dem ma Ra va Horus, Isis va Osiris, nhung vi Than Linh cua xu co Ai Cap, luon luon tro ve voi nhan gian. Toi nhat dinh doi luc trang len va sao moc de nhin thay mot lan nua cai chan tuong cua hinh than tuong Sphinx. Toi ngoi mot minh giua dong cat bao la, nhung toi khong cam thay co don, that vay, cam giac co don hiu quanh khong the nao co duoc voi toi.
    Ban dem, toi co the ngam nhin than tuong Sphinx duoi cai khia canh ma it nguoi du khach duoc nhin thay. Tac trong khoi da, in tren nen troi xanh nhu cham, cao bang mot ngoi nha lau bon tang, con su tu dau nguoi khong lo vuominh nam dai trong thung lung cua dong cat. Duoi anh trang sao vua lo dang, nhung n&et hung vi cua no hien rõ lan lan. Do la cai bieu tuong la lung cua mot xu Ai Cap ma nguon goc bi an duoc truy nguyen den nhung thoi dai xa xam vo dinh. Giong nhu con vat nam canh gat nhung bi mat cua thoi tien su, nghi den nhung the he cua chau Atlantide ma ky uc mong manh cua nguoi doi khong con nho den nua, pho tuong da khong lo chac cung se con ton tai mai qua moi the he van minh cua loai nguoi hien nay, va no cung se giu nguyen ven khong he tiet lo su bi mat noi tam cua no. Guong mat khac kho va uy nghiem cua no khong phan anh mot dieu gi, doi moi kh&ep chat cua no van giu mot su im lang muon doi. Neu pho tuong Sphinx co giu gin cho nhan loai mot thong diep an dau nao ma no da chuyen dat qua nhieu the ky cho mot so rat it nguoi huu hanh co mot nang khieu linh cam khac thuong, thi dieu bi mat do co khi se duoc nhan nhu tham ben tai cua nguoi thi sinh tam dao.
    Dem toi danh cho hinh than tuong Sphinx mot khung canh tuyet hao. o phia sau, ben mat va ben trai pho tuong la "Thanh pho cua nguoi chet," mot khoang dat rong day day nhung nam mo hoang cung lang tam.
    Chung quanh vung cao nguyen lom chom nhung nui doi va da tang nho len tu duoi dong cat o phia nam, phia tay va phia bac pho tuong Sphinx, nhung lang tam va mo ma duoc xay cat chua nhung co quan tai dung hai cot va nhung xac uop cua nhung vi vua chua, cac vi dai than va chuc sac cua trieu dinh hay ton giao cua xu Ai Cap thoi co.
    Khong co mot ngoi lang tam nao ma khi buoc vao ma nguoi ta khong thay co quan tai bat nap ra va nhung do vang ngoc chau bao to diem xac uop da bi lay di mat. Su cuop boc nay da xay ra cung luc voi su khai quat nhung nam mo trong nhung cuoc dao xoi de khao co. Nguoi ta chi lai tai cho nhung pho tuong nho va nhung binh, vai chua dung ruot gan cua nhung xac chet da dem uop bang chat huong lieu. Ngay o xu Ai Cap thoi co cung da co nhung ke trom dao mo, khi dan chung noi loan chong giai cap thong tri cang ngay cang tro nen suy tan, ho tra thu bang cach khai quat mo ma va cuop boc noi nghia trang rong lon cua nha vua, tai day nhung vi dai than duoc cai vinh du yen nghi giac nghin thu ben canh xac uop cua cac bac vua chua ma ho da phung su tu thuo sinh tien.
    Mot so it nhung nguoi chet ma xac uop thoat khoi ban tay cuop boc cua nhung ke trom dau tien, da nam yen nghi trong mot thoi gian kha lau cho den khi nguoi Hy Lap, nguoi La Ma va nguoi A Rap lan luot thay phien nhau den danh thuc ho. Nhung ngoi mo, lang tam nao thoat khoi cuop boc va khai quat trong nhung cuoc bien co sau nay, duoc yen nghi them mot thoi gian kha lau nua cho den dau the ky muoi chin, khi cac nha khao co hien dai ra cong tham hiem duoi long dat cua xu Ai Cap de tim kiem nhung gi ma ke trom thoi xua con sot lai chua lay di. Nhu the ha phai chang toi nghiep cho nhung bac vua chua, vuong hau bat hanh cua thoi xua, tuy xac uop ho con nam do, ma bi nguoi ta khai quat mo ma va cuop boc kho tang? Dau cho nhung xac uop cua ho khong bi dap tan ra tung manh do ban tay bao tan cua nhung ke trom bau vat, thi nhung xac uop do cung da bi giam cam cho nam yen nghi trong nhung co tang vien de lam thoa man su to mo va lam much tieu di nghi binh pham cua moi nguoi.
    
    Do la cai boi canh rung ron cua than tuong Sphinx khi no vuon minh va nho dau day trong co don tich mich giua dong cat. No da tung quan sat nhung ham toi trong "Thanh pho cua xac chet," lan luot bi su cuop boc cua nguoi dan Ai Cap noi loan va quan xam lang A Rap. Vi quan thu do co Ai Cap tai bao tang vien British Museum la ong Wallis Budge khong lam ai ngac nhien khi ong di den ket luan rang: "Than tuong Sphinx la de duoi ta ma ra khoi nhung nghia dia va lang tam o vung chung quanh." Cung khong ai ngac nhien ma thay rang ba ngan bon tram nam truoc, vua Thoutmes thu tu cua Ai Cap co cho khac vao mot tang da lon ma ong dat ngay truoc nguc tuong Sphinx, hang chu: "Mot su bi mat linh thieng da tung bao phu vung nay tu luc so khoi, vi guong mat cua pho tuong Sphinx la mot bieu tuong cua than Khepera, vi than cua su Bat Tu, chu te cac vi than linh va ngu tri vung nay. Dan chung o thanh Memphis va o khap dia phuong cung dua tay len de cau nguyen truoc mat Ngai".
    Nhu vay khong ai con la gi ma thay dan A Rap o lang Gizeh gan ben co nhieu truyen thong rat doi dao ve nhung chuyen vong linh va am hon thuong lon von ban dem trong bau khong khi chung quanh hinh than tuong Sphinx, mot noi ho cho rang co nhieu ma nhat the gioi! Phai chang bang cach uop xac nhung nhan vat quyen quy cua thoi xua, nguoi coAi Cap da k&eo dai trong mot thoi gian vo han dinh su tiep xuc giua nhung vong linh thoi co voi nhan loai chung ta ngay nay?
    Qua that ban dem la luc ma nguoi ta co the ngam nhin than tuong Sphinx mot cach thu vi nhat. Vi duong nhu ban dem la luc ma cõi gioi am linh co ve gan gui voi ta hon, tam hon ta san sang mo rong doi voi nhung cam giac bat ngo, trong khi o chung quanh ta, duoi man dem bao phu, tham chi nhung hinh the vat chat tho kech cung thoat lay mot ve mo ao u huyen. Man troi ban dem da tro thanh mau cham pha lan mau do tham, mot thu mau than bi phu hap voi su tim toi tham hiem cua toi.
    Dem toi k&eo dai mot cach tu tu em a va cam lang nhu mot con heo, neu nguoi ta khong de y den nhung tieng ru run ron giong nhu tieng nguoi cua vai con beo dom trong sa mac, la nhung tieng dong duy nhat diem gio khac troi qua. Chung toi van ngoi do, than tuong Sphinx va toi, duoi anh sao vang vac cua nen troi Chau Phi, su giao cam giua chung toi moi luc cang them sau dam; tu su quen biet nhau, chung toi tien den tinh ban, co le chung toi bat dau hieu nhau it nhieu.
    Khi toi den voi no lan dau cach day vai nam, no nhin ra cho khac, yen lang va khinh ngao. Khi ay toi la gi doi voi con vat khong lo nay, neu khong phai la mot ke pham tuc nhu bao nhieu ke khac, la nhung sinh vat nao dong di bang hai chan, lam bang nhung chat lieu kieu cang, tu man, nhung duc vong phu phiem va nhung tu tuong dien ro? Ve phan toi, toi da tuong no la bieu tuong cua mot chan ly ma chua ai tim ra, mot bieu tuong khong lo bi hiem ma moi loi cau nguyen khong duoc giai dap va rot cuoc chi roi vao khoang hu vo. Toi da buoc ra ve, hoai nghi va that vonh hon truoc, chan nan cõi tran gian tuc luy va long tran ngap nhung noi niem cay dang.
    Nhung do khong phai la vo ich ma ngay thang da troi qua. Cuoc doi: do la su giao duc tam linh va thay hoc cua chung ta.
    Vi thay hoc vo hinh ay da day toi mot hai dieu quan trong. Toi da hieu rang bau the gioi cua chung ta khong phai xoay trong vong khong gian ma khong co muc dich.
    Toi da tro lai voi than tuong Sphinx, voi mot tam hon gia dan va sang suot hon. o lai ban dem ben canh no tren dong cat xu Ai Cap, toi ngoi tinh toa, hai chan xep bang, va co gang thien dinh de suy gam ve y nghia huyen bi cua hinh bieu tuong khong lo nay.
    Ca the gioi deu biet hinh than tuong Sphinx va nhan ra guong mat huy hoai va tan pha cua no. Dieu ma the gioi khong he biet, la bang cach nao va tu bao gio no duoc tac ra trong tan da nho len giua dong cat, va nhung ban tay nao da bien khoi da hung vi ay thanh mot pho tuong khong lo nhu the.
    Khoa khao co van im lang, cac nha bac hoc nghieng dau suy nghi voi mot su hoang mang tham lang, vi ho phai gat bo mot loat nhung gia thuyet mong manh ma tu truoc den nay ho da tung neu ra mot cach qua quyet va tin tuong. Ho khong dam dua ra mot cai ten nhat dinh, cung khong dam mao hiem ra mot ngay gio chac chan. Ho khong con noi rang than tuong Sphinx la cong trinh cua vua Khafra hay vua Khoufou, vi ho nhan thay cac tai lieu co tac tren da da chung minh rang pho tuong da co san duoi trieu dai cua cac vi vua nay. Viec suu tam cac di tich co do nhung cuoc dao xoi phat hien duoc, da dua ra anh sang mot ban co tu de cap den hinh than tuong Sphinx nhu mot cong trinh dieu khac ma nguon goc da mat di trong vuc tham cua thoi gian, ma nguoi ta da tinh co kham pha ra duoc sau khi no da bi chon lap duoi bai cat sa mac va hoan toan bi lang quen, khong con ai nho den nua. Ban co tu nay xuat xu tu trieu dai thu tu, gom nhung vi vua tri vi xu Ai Cap cach day gan sau nghin nam. Doi voi nhung vi vua o vao thoi ky co xua ay, hinh bieu tuong Sphinx da la mot dieu bi hiem roi, ma khong ai biet co tu luc nao!
    Ban dem dem lai giac ngu, nhung tu gio nay qua gio khac, toi da co gang danh lui con buon ngu. Tuy nhien, trong khi toi van tiep tuc con thien dinh suy tu, doi mi mat cua toi da nang triu do su phan ung cua co the va toi da sap thiep di. Bay gio thi co hai manh luc tuong phan dang kinh chong nhau de tranh thu lay toi. Mot la su uoc muon manh liet thuc luon suot dem nhu de chia xe phien gac cua con su tu da Sphinx. Hai la khuynh huong de cho tinh than lan the xac cua toi tu tha troi theo cai thu vi trien mien giua canh vat tram lang va huyen ao cua dem truong tich mich. Sau cung toi da hoa giai duoc ca hai khuynh huong do, theo su thoa hiep nay, toi ngoi lim dim, doi mat h&e mo chi con la hai cai khe nho xuyen qua do toi hau nhu khong con nhin thay gi nua, va than tri mo mang nua tinh nua me, toi de cho giong tu tuong cua toi dam chim trong mot giac mo huyen dieu.
    Toi ngoi mot luc nhu the, tu tra troi theo mot su yen tinh trien mien no xay ra khi tu tuong cham dut. Toi mo nhu the duoc bao lau, toi cung khong hay biet nhung sau mot luc toi khong con nhin thay mau sac gi nua, ma thay vao do, mot canh tuong song dong xay ra truoc mat toi nhu mot cuon phim. Trong canh tuong do, anh trang khuya chieu vao mot tia sang nhat mo huyen ao...
    
    Chung quanh toi muon nghin guong mat nang ram, da sam dang lang xang hoat dong, ke toi nguoi lui, ke thi doi tren dau nhung ro da san, nguoi thi treo len hay buoc xuong nhung gian tre mong manh dung len sat canh mot khoi da khong lo. Trong so do co nhung nguoi cai truyen khau lenh cho nhung tho thuyen, hoac kiem soat cong viec cua nhung nguoi tho da dang su dung bua

Tags: tượng sphinx, thần tượng, pho tượng, khảo cổ, lời nguyền, những người, thần tượng sphinx, nhà khảo cổ, kim tự tháp, hình thần tượng,