ảnh minh họa

Trong con sot gao vua qua, tong cong ty luong thuc mien Nam da chi dao cac doanh nghiep thanh vien phai dam bao muc gia gao thong dung ban ra tai TP.HCM, cac tinh mien Dong Nam bo va vung duyen hai mien Trung cao nhat khong duoc qua 13.000 dong/kg, trong do vung dong bang song Cuu Long khong duoc qua 11.000 dong/kg gao thuong va 14.000 dong/kg gao thom.

Dap loi keu goi tren, cong ty Angimex An Giang tung ra 5.000 tan gao trang thuong voi gia 9.500 dong/kg. Hai sieu thi Big C va Metro cung cung cap cho thi truong 10.000 tan/don vi voi gia 9.500 dong/kg. Thanh pho Da Nang cung ho tro cho cac don vi kinh doanh luong thuc ban voi gia 9.500 dong/kg. Tai sao gia ha den nhu the? Tong cong ty luong thuc mien Nam tinh gia nhu the nao va cac tinh, don vi kinh doanh gao neu tren da can cu vao dau de “ha gia” nhu the?

Tu khi bat dau chuong trinh Vung lua nang suat cao nam 1981, cac nha khoa hoc ky thuat va khoa hoc kinh te da tim ra mot he so tuong quan giua gia phan va gia lua duoc da so nong dan va thuong lai chap nhan: do la 1 phan = tu 1,6 den 2 lua. He so nay cang thap thi cang co loi cho nong dan; nhung den 2 thi coi nhu nong dan hue von.

Thuc ra he so nay da co tu truoc 1975 tai vung DBSCL, duoc ap dung tai cac chanh lua gao trong viec thu mua lua va cung ung phan bon cho nong dan. He so nay van con nguyen gia tri den cuoi nam 2007. Cu the la binh quan de co nang suat 6 tan lua/ha, nong dan DBSCL bon 200kg ure + 150kg DAP, hoac 150kg ure + 100kg DAP + 100kg NPK. Gia phan vao giua nam 2007 la 6.000 dong/kg ure, 8.000 dong/kg DAP, 7.000 dong/kg NPK. Binh quan moi hecta ton 2,4 trieu dong, gia 1 kg phan bon la 6.857dong.

Neu he so bang 2, gia 1kg lua la 3.429 dong. Trong thuc te gia lua len den 3.900 - 4.300 dong/kg, tuc he so tuong quan phan - lua giam con 1,76 - 1,59, co loi cho nha nong. Day la nam duoc mua, duoc gia, nong dan phan khoi va quoc gia duoc loi khi GDP tang cao. Trong truong hop gia lua nhu tren, gia gao hop ly se la 9.750 – 10.750 dong/kg.

Nhung vao cuoi nam 2007 sang bon thang dau nam 2008, gia phan tang vot: 8.000 dong/kg ure, 20.000 dong/kg DAP, 9.600 dong/kg NPK. Binh quan moi hecta ton 4,2 trieu dong, gia 1kg phan bon la 11.886 dong. Neu he so bang 2, gia 1kg lua la 5.943 dong. Trong thuc te gia lua dang len den 6.000 dong/kg lua (120.000 dong/gia), tuc he so tuong quan phan - lua tang len den 1,98, co loi rat it cho nha nong, bi tut xuong 5.600 dong/kg (112.000 dong/gia), tuc he so tuong quan phan - lua tang len den 2,12, hoan toan bat loi cho nha nong ngay sau khi tong cong ty luong thuc mien Nam dinh gia khong qua 13.000 dong/kg gao.

Thong tin nay chac chan khong lam nong dan phan khoi do cac cong ty luong thuc dia phuong (chu khong phai tu thuong) se ép gia thu mua lua cua nong dan. Va chuyen nong dan ghim lua cho gia len la duong nhien, va xa hon co the la chuyen lua sang cay trong khac co loi hon.

Con “sot gao” tam qua di nhung chua phai la duoc kiem soat mot cach ben vung neu chung ta khong co mot chinh sach gia hop ly, co loi hon cho nong dan, co tac dong truc tiep den san xuat, tieu dung va xuat khau, va nhung bien phap quan ly thi truong co hieu qua.

Qua bai toan neu tren, mot so giai phap doi voi nong nghiep can duoc chinh phu quan tam nhu la ha gia phan bon; ho tro nong dan trong cac bien phap ha gia thanh hoac tang nang suat va chat luong nong san (giong, nuoc, thuoc bao ve thuc vat, tin dung nong nghiep va nong thon, co gioi hoa) va to chuc thu mua co loi cho nong dan.