Ung vien tong thong cua dang Cong hoa My John McCain da tim cach thanh loc cac nha van dong hanh lang khoi chien dich tranh cu cua ong nham xay dung hinh tuong mot chinh khach chu truong cai cach chinh tri.

Tuy nhien, doi voi McCain van co mot ngoai le la Phil Gramm, mot nha van dong hanh lang dong vai tro nhu co van kinh te chu chot cho ong du bi tinh nghi co nhung lien he toi su sup do cua thi truong cho vay duoi tieu chuan, tham hoa Enron va cac cao buoc vi pham quy tac dao duc.

Cuu Thuong nghi si Phil Gramm duoc ghi danh nhu mot nha van dong hanh lang cho tap doan ngan hang UBS tu thang 12/2007. Tap chi Fortune tung menh danh Gramm la "bo oc kinh te cua McCain" vi ong da lap day nhung thieu hut ve kien thuc chuyen nganh kinh te cho ung vien tong thong cua dang Cong hoa. Ban than McCain tung thu nhan: "Toi khong biet nhieu ve kinh te nhu toi can phai the".

La mot trong nhung nguoi ban than can nhat cua McCain trong linh vuc chinh tri, Gramm bat dau co van cho thuong nghi si bang Arizona tu nam 2005 khi ong ngu y da len ke hoach ra tranh cu tong thong. Gramm, mot thanh vien dang Cong hoa tai Texas, cung duoc tieng la da giup vuc day chien dich van dong cua McCain khoi nhung roi loan trong nam 2007.

Moi gan day, McCain duoc cho la da tim toi Gramm de nho giup chinh chang bai dien van hom 26/3/2008 cua ong ve chinh sach doi pho voi tinh trang khung hoang the chap o My. Chinh sach cua ung vien Cong hoa da bi nhung nguoi chi trich che trach la chi mang toi su tro giup khiem ton cho cac gia dinh dang doi mat voi viec bi tich thu tai san de the no.

Tuy nhien, hien tai, cong viec cua Gramm tai ngan hang dau tu UBS (co tru so tai Thuy Sy) dang bi sam soi vi no trai nguoc voi chinh sach cam cac nha van dong hang lang tham gia chien dich tranh cu cua ong McCain.

Cau noi giua UBS va cac nha lap phap

Ngay sau khi roi khoi quoc hoi, Gramm da bat dau cong viec tai UBS voi cuong vi pho chu tich vao thang 1/2003. Mot thang truoc do, ong da chuyen 2 trieu USD tu cac khoan dong gop cho chien dich van dong tranh cu tu to chuc Nhung nguoi ban thuoc uy ban hanh dong chinh tri Phil Gramm sang uy ban hanh dong chinh tri (PAC) cua UBS, mot dong thai khien ngan hang duoc cac nha lap phap biet den nhieu hon.

John Samples, Giam doc dieu hanh Trung tam nghien cuu ve chinh phu dai nghi thuoc Vien nghien cuu doc lap Cato, tung nhan dinh vao cuoi nam 2002 rang: "Toi nghi [UBS] hieu tam quan trong cua viec tiep can voi cac nha lap phap. Su hien dien cua Gramm va PAC co the hoan thanh muc tieu nay".

"Mac du so tien ma Gramm dong gop de khoi dong uy ban PAC [cua UBS] tuong doi nho so voi cac uy ban PAC khac nhung do la so tien von ban dau quan trong doi voi ngan hang dau tu nay", Samples viet trong mot bai bao dang tai tren to Wall Street Journal ngay 9/12/2002.

Viec chuyen tien duoc xem nhu vua lam loi cho ong chu moi cua Gramm vua thuc day chinh sach chong dieu phoi ma ong theo duoi khi chuyen sang hoat dong trong linh vuc tu nhan.

"Cung giong nhu cac doi thu canh tranh trong linh vuc moi gioi, [UBS] rat quan tam toi viec ngan chan quoc hoi thong qua luat co noi dung han che nganh cong nghiep nay. Cac cong ty muon dam bao rang ho khong bi ton that boi mot phien ban khac cua dao luat Sarbanes-Oxley (luat cao bach doanh nghiep cung ran hon sau su sup do cua Enron)", mot nha van dong hang lang giau ten tiet lo voi to Wall Street Journal.

Ba Wendy, vo cua ong Gramm tung la mot thanh vien trong ban giam doc cua Enron. Nam 2002, Gramm da len tieng phan doi dao luat Sarbanes-Oxley, von duoc soan thao nham buoc cac nha quan ly phai chiu trach nhiem ve nhung sai trai trong cac bao cao tai chinh giong nhu cac bao cao da che giau so no chong chat cua Enron.

To Wall Street Journal cung trich dan loi mot cuu quan chuc uy ban chung khoan va hoi doai (SEC) noi rang muc tieu cua UBS trong viec su dung Gramm la "thiet lap mot no luc dai han va lien tuc nham nuoi duong anh huong o Washington bang cach cong hien tien cho cac ung cu vien theo nen tang phu hop".

Cuu quan chuc SEC, nguoi cung da chuyen sang linh vuc van dong hang lang, binh luan them rang: "Ban khong the tham gia cuoc choi gay anh huong chinh tri ngan han. Do la mot buoc khoi dau tot doi voi UBS, dua vao Gramm, mot chinh khach lau nam trong nen chinh tri Washington".

Du an tai chinh nhieu khuat tat
Trong khi lam viec tai UBS, Gramm cung da tan dung nhung moi rang buoc ben chat trong chinh truong Texas. Vao giua nam 2003, ong bat dau tha noi mot y tuong duoc UBS hau thuan ve viec tang quy cho He thong huu bong cua giao vien Texas (TRS) co tri gia 95 ti USD, thong qua viec thu mua cac chinh sach bao hiem nhan tho cho nhung nguoi ve huu va ban hang ti do la ky phieu.

Gramm da gap Thong doc Texas Rick Perry, uy vien bao hiem Jose Montemayor va cac quan chuc phu trach tien luong cua bang de thao luan ve de xuat. Theo cac tai lieu, ong Gramm da tuyen bo ke hoach co the tang them 500 trieu USD cho cac quy luong huu cua giao vien ma khong phai mao hiem.

Cac thanh vien dang Dan chu o Texas da che gieu de xuat cua UBS sau khi co ket luan cua mot cuoc tham tra rang UBS se thu duoc loi nhuan nhieu hon TRS neu de xuat duoc thuc hien. Hon the nua, cac thanh vien dang Dan chu nhan thay rang uy ban PAC cua ong Gramm da quyen tang 612.000 USD cho Thong doc Perry trong suot giai doan bau cu nam 2002.

Tranh cai o Texax sau do da lan rong khi nguoi ta phat hien ra rang mot uy vien quan tri TRS tung nghi viec o UBS vao thang 1/2004, cung trong thang ong Gramm khoi dong mot chien dich don dap khien Thong doc Perry ung ho du an.

Kelly Fero, mot chien luoc gia thuoc dang Dan chu, da phat bieu tren to Fort Worth Star Telegram rang" "Mau thuan doi voi Perry la ong ay dang co gang lai cac loi ich cua giao vien nghi huu... theo dung y nguoi ban chinh tri Phil Gramm cua ong, nguoi da tang ong hang tram ngan USD vao nam 2002. Ông Perry cung da bo nhiem mot nhan vien cua UBS vao ban TRS de giup bien dieu nay thanh hien thuc".

Theo mot bai viet dang tai tren to Houston Chronicle ngay 11/1/2004, Chu tich dang Dan chu tai Texas Charles Soechting da binh luan rang ke hoach tren la "mot du an lon, lam giau nhanh chong vi  Phil Gramm va nhung nguoi ban than cua ong ta" trong linh vuc bao hiem va dau tu.

Cac thanh vien dang Dan chu nhanh chong kham pha ra viec Gramm da khong dang ki hoat dong nhu mot nha van dong hanh lang tai Texas nhu quy dinh cua luat phap bang truoc khi ong co the tim kiem nhung cai cach ve chinh sach. Dang Dan chu tai Texas da gui don kien Gramm toi cac cong to vien hat Travis va uy ban dao duc cua bang.

Hien van chua rõ dieu gi da xay ra voi nhung loi khieu nai ve dao duc. Cac cong to vien hat Travis cung nhu uy ban dao duc Texas deu khong dua ra thong bao ve ket qua cac cuoc dieu tra cua ho. Khi xem x&et cac van ban cong khai tren trang web cua ca hai co quan nay, nguoi ta deu khong thay xuat hien phan quyet cuoi cung cua cac cuoc dieu tra.

Cac dai dien cua ung cu vien McCain va ong Gramm da khong dap lai nhung yeu cau binh luan ve su viec. Mot phat ngon vien cua UBS cung tu choi binh luan ve van de nay. Truoc cau hoi cua cac phong vien ve vai tro hon hop cua Gramm nhu mot nha van dong hang lang duoc UBS tra luong kiem co van chien dich tranh cu tu nguyen, ong McCain da hung hon len tieng bao ve nhung ban ong.

Be boi tren thi truong cho vay duoi tieu chuan

o mot mat tran khac, ngan hang dau tu UBS - noi ong Gramm lam viec, hien dang bi dieu tra theo yeu cau cua William Galvin, quan chuc chuyen trach thong tin cong cong trong chinh quyen bang Massachusetts.

Ông Galvin doi UBS va Bear Stearns - mot trong nhung tap doan moi gioi chung khoan va ngan hang dau tu hang dau cua Pho Wall, phai ra hau toa sau khi mot trong cac chuyen gia phan tich cua ho dua ra mot ban bao cao nghien cuu giup nang gia co phieu cua New Century Financial, mot cong ty chuyen cung cap cac khoan vay duoi tieu chuan cho nhung nguoi mua nha co thu nhap thap, tu muc "underperform" (thap hon mong doi) toi muc "peer-perform” (se quay tro lai phu hop voi co phieu cua cac cong ty khac).

Co phieu cua New Century Financial da tang vun vut sau nhung thong tin duoc cong bo. Tuy nhien, khong day hai thang sau cong ty da lam don khai pha san, xin xoa no chu yeu do mot luong lon nguoi vay tien cua ho dang khong the hoan tra duoc cac khoan no.

Hoa ra la UBS va Bear Stearns, da tai tro cho cac hoat dong the chap cua New Century. Ban than hai doanh nghiep nay moi gan day da thoat khoi viec bi pha san nho su cuu tro tai chinh lien bang va vu mua ban co dan xep voi JPMorgan Chase.

Ông Gavin da yeu cau UBS va Bear Stearns phai giao nop cac tai lieu nghien cuu cua ho lien quan toi New Century. Quan chuc nay cung tinh nghi UBS va Bear Stearns da vi pham mot thoa thuan nam 2003 ve cam nghien cuu co phieu nham tu loi - mot thoa thuan ra doi sau su sup do cua Nasdaq vao nam 2000.

Cac cong ty Pho Wall cung phai tra nhung khoan tien phat lon sau khi cac nha quan ly buoc toi nhung chuyen gia phan tich cua ho da viet ra cac bao cao nghien cuu thanh kien nham gianh lay nhung hop dong dau tu b&eo bo tu cac cong ty ma ho dang theo dõi. Theo mot phan cua thoa thuan toan cau, cac cong ty da cam ket se giu cac hoat dong "nhom ban" (sell-side) cua ho tranh khoi linh vuc ngan hang dau tu.

"Nhung h&e lo moi day rang cac chuyen gia phan tich da tung ra nhung ban bao cao lac quan ve cac cong ty cho vay the chap... ngay ca khi nhung cong ty do dang doi mat voi ngay cang nhieu truong hop khong tra duoc no, cho thay cam ket nam 2003 da khong duoc tuan thu", ong Galvin khang dinh trong mot tuyen bo duoc chuan bi truoc.

Hanh trang cua Gramm

Gioi quan sat cho rang se con nhieu thu hon nua trong hanh trang ma Gramm mang theo khi tham gia chien dich van dong cua John McCain nham tai khoi phuc danh tieng cua ung cu vien nay nhu mot nguoi khong tuan thu nhung quy tac cua dang va luon phan doi nhung hanh dong tham nhung o Washington.

La Chu tich uy ban ngan hang cua Thuong vien vao nam 1999, Gramm da thong qua cac quy che vo hieu hoa Dao luat Glass-Steagall thoi ky suy thoai bang cach loai bo buc tuong ngan giua cac ngan hang thuong mai chiu su quan ly chat che va cac ngan hang dau tu it chiu su chi phoi hon.

Mot so nha kinh te do loi su bai bo quy dinh nay da dan toi viec tang truong nhanh chong trong hoat dong cho vay the chap duoi tieu chuan, su can thiep vao cac hoat dong dau tu va tiep sau la cuoc khung hoang moi day trong thi truong the chap day nen kinh te My toi bo vuc cua mot cuoc suy thoai nghiem trong.

Nam 2000, Gramm da tim cach thong qua mot luat chong dieu phoi khac, lam giam nhe su giam sat cua chinh phu doi voi hoat dong giao dich hang hoa va nang luong. Tap doan Enron dong tai Houston va cac nha kinh doanh nang luong khac da khai thac nhung thay doi trong mot du an nham day gia nang luong o California va "moc tui" cua nguoi tieu dung uoc tinh 40 ti USD.

Tuy nhien, McCain da noi rõ rang rang ong se khong bao gio vut bo mot nguoi ban cu vi dieu do. Nguoi ta tham chi da ban den chuyen Gramm co the dang cho doi duoc bo nhiem lam Bo truong Tai chinh trong chinh quyen cua McCain neu ung vien nay dac cu ghe lanh dao Nha Trang.

Them vao do, Gramm cung da mang toi cho chien dich van dong cua McCain nhung khia canh chinh tri tich cuc. Viec Gramm noi tieng la nguoi chong su chi phoi cua chinh phu va ung ho doanh nghiep da giup bao ve quan diem cua ong McCain truoc nhung nguoi bao thu ve kinh te, mot luc luong cu tri quan trong cua dang Cong hoa. Vi vay, mac du Gramm co dinh dang toi hoat dong van dong hanh lang cua UBS, su lon xon trong thi truong the chap va be boi Enron thi "bo oc kinh te" cua McCain van duy tri duoc vi the vung chac cua ong.

Tags: vận động, ngân hàng, đầu tư, gramm đã, của ông, kinh tế, nhà vận động, ngân hàng đầu, một nhà vận, đảng dân chủ,