Sau that bai tai bau cu so bo truoc ong Obama, ba Hillary van la thuong nghi si bang New York. Nhung ong Bill Clinton - chong ba moi la nguoi bi mat nhieu thu, trong do co niem tin va hinh anh bay lau nay.

Trong nhung bai dien van gan day, ca ong Obama lan ung cu vien dang Cong hoa John McCain deu co loi ca ngoi tinh ben bi, long dung cam va suc manh lam viec cua cuu tong thong My. Sau tuyen bo chap nhan tu bo cuoc dua vao ngay 6/6 toi, co the ba Hillary se tro thanh pho tuong hay nhan duoc mot vi tri nao do trong chinh quyen cua ong Obama. Hoac ba se lai tiep tuc ra tranh cu vao nam 2012 neu ong John McCain dac cu. Ba cung co the tro thanh mot nhan vat quan trong cua dang Dan chu tai Thuong vien, nhu thuong nghi si Ted Kennedy sau khi that bai truoc Jimmy Carter nam 1980.

Ke hoach va vien canh cua ong Bill Clinton sau 15 thang chay dua lai khong ruc ro nhu the. Mot cuoc tham do cua to Washington Post cho thay, thang 2/2007 - thoi diem ba Hillary bat dau chien dich tranh cu, ong Bill Clinton nhan duoc 61% y kien ung ho, nhung den thang 5/2008, con so do tut xuong con 47%, trong khi cac y kien phan doi tang tu 37 len 51%. Dieu gi se xay ra doi voi mot chinh tri gia tai gioi, guong mat xuat sac cua dang Dan chu?

Ngay 3/1, khi bau cu so bo dau tien dien ra tai bang Iowa, nguoi ta nghe thay trong bai dien van cua ba Hillary Clinton nhung hoai niem ve thoi ky huy hoang cua chong ba - Tong thong Bill Clinton cung ekip lam viec nam 1990 gom cuu tuong 4 sao, Wesley Clark tung chi huy Luc luong lien quan tai Kosovo va ngoai truong Madeleine Albright, trong khi ong Obama noi ve tuong lai va thay doi ma gioi tre My dang khat khao. Lieu ong Bill Clinton da danh mat truc giac hay da danh gia qua cao chinh phu duoi thoi cua ong? Ông da “ra don tan cong” the nao de den noi khien Ted Kennedy quyet dinh ung ho thuong nghi si bang Illinois? Ông da mac sai lam khi buoc toi su gian lan cua nhung nguoi nhu thong doc Bill Richardson, vo tinh day ho ve phe ung ho Obama?

Khong ai co the phu nhan hien thuc ong Clinton co uy tin lon hon nhieu so voi vo. Nhung tai cac thanh pho nho, noi ong thap tung ba Hillary den van dong tranh cu, nguoi ta nghe ong noi nhieu ve nhung gi ong da lam duoc o Arkansas cua chau Phi hon la noi ve cuong linh tranh cu cua vo. Nhung cuoc mit tinh nay cung la co hoi khieu khich noi gian du cua gioi truyen thong, khi ma ong Bill Clinton buoc toi ho da thien vi doi voi Obama. “Mot chien dich tranh cu vong vo nhat trong lich su (am chi chien dich cua ong Obama). Ho ngan can cac ban bo phieu bau Hillary lam ung cu vien cua dang”, ong Bill da phat bieu nhu vay voi cac khan gia toi nghe thuyet trinh va than trong khong noi rõ “ho” o day la nhung ai.

Chien thuat “tu nhan minh la nan nhan” chi khien cu tri nho lai nhung cao buoc cua ba Hillary vao thoi diem xay ra vu be boi tinh ai Lewinksy. Muoi nam sau, cach lap luan cho rang gioi truyen thong do x&et khong cong bang chong lai nha Clinton, dac biet la su khong can bang luc luong tu ngay khi xuat phat da mat tac dung.

Truoc nhung loi noi doi cua ba Hillary Clinton mieu ta chuyen di Bosnia cach day 12 nam, ong Bill Clinton benh vuc vo khi cam doan voi bao chi do la nham lan sau mot ngay lam viec qua met nhoc, nhung tren thuc te ba Hillary da nhac di nhac lai ky niem toi Bosnia vao buoi sang. Trong khi ong Bill Clinton khang dinh khong buoc toi Obama da su dung “la bai chung toc” chong lai minh, nhung tren internet, doan video ghi lai loi ong noi lan truyen voi toc do khong the kiem soat. Sau do, cuu phat ngon vien Mike McCurry cua ong Clinton giai thich tren Vanity Fair rang, thoi the thay doi va vao thoi ky ma cac doan video lay lan nhu vi-rut, khong nen chac chan rang minh da khong noi dieu do vao ngay hom sau.

Giong nhu Bill Clinton nam 1992, Barack Obama cua nam 2008 la mot ung cu vien tre tuoi tai nang, day hua hen, nguoi hua se mang den mot thay doi rong rai, su hoa giai giua hai dang. Khi van dong cho vo, ong Clinton khong con duy tri duoc tai n&en con gian du, khien nhieu cu tri cho rang trong ong ong Clinton chua chat chua chat va ghen ty doi voi doi thu cua vo. Chinh ong chu khong phai vo ong - ba Hillary la nguoi tan cong thuong nghi si Obama du doi nhat. Ông tuyen bo thai do phan doi cuoc chien Iraq cua Obama la mot “cau chuyen co tich”, dong thoi chi trich bao chi qua khoan dung.

Te hai hon, ong Clinton con so sanh chien thang cua thuong nghi si Obama o Nam Carolina voi chien thang cua Jesse Jackson nam 1988, nguoi tung suyt “lam nen lich su” khi thang vang doi 13 cuoc bau cu so bo de tro thanh dai dien cua dang Dan chu, nhung cuoi cung lai that bai truoc chinh khach da trang Michael Dukakis va gay soc bang tuyen bo, Obama chua bao gio la ung cu vien cua nhung nguoi da den. Nha hoat dong da mau noi tieng Al Sharpton gian du tuyen bo “da den luc ong ta (Bill Clinton) nen im mieng”. Con James Clyburn, nghi si da mau co anh huong lon o Quoc hoi phat bieu trong mot cuoc phong van voi bao New York Times, ong khong the hieu cach cu xu “ky cuc” cua cuu tong thong vi no co the tao ra nhung ran nut khong the han gan giua ong Clinton voi cu tri My goc Phi, nhung nguoi von rat ton kinh ong truoc kia.

Khi chung suc cung vo van dong tranh cu, ong Clinton lai tro thanh muc tieu cua nhieu cuoc dieu tra moi. Tren tap chi Vanity Fair so ra thang 6/2008, phong vien Todd Purdum, nguoi chuyen phu trach cac hoat dong cua cuu tong thong cho New York Times va la chong cua cuu thu ky bao chi Dee Dee Myers cua ong Clinton da mieu ta can ke sep cu cua vo la mot nguoi dan ong khong the &ep minh vao khuon ph&ep vi loi ich chien dich van dong cua vo hay cua quy do ong sang lap.

Theo bai bao tren, ong Clinton duoc mo ta la mot cuu tong thong song trong the gioi cua nhung may bay tu nhan va gioi giai tri, tron lan giua hoat dong tu thien voi thuong mai va khong the minh bach ve thu nhap (109 trieu USD, theo ke khai thue cua nha Clinton trong khi vao thoi diem roi Nha Trang, nha Clinton no 12 trieu USD). Ông Bill Clinton da khong giu duoc thai do diem tinh von co, phan phao bang nhung cao buoc “de tien”, “khong trung thuc, “rac ruoi” nham vao tac gia bai bao tren va nhung loi le tren gay ra tac hai vo cung lon khi chung duoc phat lai tren hau het cac dai truyen hinh cua My.

Ông Bill Clinton roi Nha Trang trong su kinh trong cua toan the gioi, co nhung quan diem chong Tong thong Bush, xay dung quy dau tranh chong lai dai dich AIDS, doi ngheo va bat hanh tai cac nuoc ngheo. o My, ong phu trach van de quyen gop tien cho cac quy ung ho nan nhan cua song than hay bao Katrina ben canh Bush-cha. Nhung tuong lai cua cac hoat dong cua ong Clinton tai cac quy nay se ra sao, khi ma ong Barack Obama tro thanh ung cu vien cua “nguoi da den”, duoc cu tri da mau ung ho va ngay nao do se sat canh ben cuu Tong thong Nam Phi Nelson Mandela trong cac van de lon cua quoc te?

Theo mot cach nao do, Barack Obama da “chiem cho” cua ong Bill Clinton o nuoc ngoai khi tro thanh bieu tuong cua “Mot nuoc My ma nguoi ta yeu men”. Cac nha ung ho va nhung nhan vat noi tieng tung ung ho quy cua ong lieu co tiep tuc ung ho nua khong khi ma cai ten Bill Clinton di lien voi nhung chien thuat chinh tri “khong may tot dep” phuc vu cho muc dich pha hoai buoc tien day may man cua mot nguoi duoc the gioi biet den nhu la mot hy vong, Barack Obama? Nha Clinton dang trai qua mot that bai k&ep dang buon.

Tags: bill clinton, ông clinton, bà hillary, của ông, ông bill, ủng hộ, ông bill clinton, cựu tổng thống, ứng cử viên, đảng dân chủ,