Du an thuy loi tham vong nhat

Lieu Tong thong Berdymukhamedov co sai lam?

Bien ho “Thoi dai vang” duoc xay tai sa mac Karakum cua Turkmenistan. Day duoc xem la mot trong cac du an thuy loi lon nhat va tham vong nhat the gioi, voi chi phi len toi 20 ty USD. Trong no luc chinh phuc thien nhien, cac ky su cua Turkmenistan da bat dau bom nuoc tu mot mang luoi kenh dao vao vung dat trung tu nhien nam trong long sa mac Karakum o phia Bac Turkmenistan, mot quoc gia trung Á. Muc dich la tao nen mot bien ho.

Trong le dong tho, Tong thong Turkmenistan Gurbanguli Berdymukhamedov da khoi nguon cho dong nuoc dau tien chay ve vung dat trung. Ông tuyen bo voi gioi tinh hoa nuoc ong dang dung vay quanh: "Chung ta mang cuoc song moi toi cho nhung con cat khong co su song. Toi tin rang thanh tich vi dai cua chung ta se duoc ton vinh".

Sau khi hoan thanh ho “Thoi dai vang” se nam tren mot dien tich rong khoang 2.000 km2, sau 70m va chua gan 140 ti m3 nuoc. Nuoc do vao ho chinh la nuoc thai ra tu cac canh dong trong bong nam tai 4 tinh lon cua Turkmenistan, gom Lebap, Mary, Dashoguz va Ahal. Nuoc thai se duoc do vao mot mang luoi kenh muong dai 2.650km va chay thang toi ho “Thoi dai vang”. Du kien luong nuoc do vao ho se dat 14km3 mot nam, tuong duong 455m3/giay va viec lam day nuoc trong ho se mat 15 nam.

Theo thiet ke, nuoc chua trong ho se duoc dung de bu dap cho 10 ti m3 nuoc mat di moi nam dung de tuoi cho cac canh dong bong. Ngoai viec dan nuoc cho ho, cac con kenh nay con la nguon nuoc tuoi tieu ung de bien Karakum thanh mot oc dao sum se, nhu loi ong Berdymukhamedov noi.

Turkmenistan la mot quoc gia co toi 80% dien tich la sa mac. Vi the gioi chuc Turkmenistan da dat nhieu ky vong vao ho “Thoi dai vang”. Ho tin con ho se gop phan thu hut cac loai chim di cu, kich thich su phat trien da dang sinh hoc va khien cay coi nay no.

Nhung lo ngai quanh van de moi truong

Cuu Tong thong Turkmenistan, ong Saparmurat Niyazov, cung da tung mo ve du an “Ho vang” truoc khi dot tu hoi nam 2006. Nguoi ke nhiem Berdymukhamedov, nam trong tay cac khoan tien khong lo co duoc tu viec xuat khau khi dot, da quyet dinh theo duoi y tuong nay, bat chap su phan doi cua cac nha moi truong hoc.

Sa mac Karakum

Theo cac chuyen gia, rat nhieu nuoc se tham qua long dat cua vung long chao va luong lon khac se boc hoi trong dieu kien nhiet cao cua sa mac. Cho dong lai se bi nhiem doc boi thuoc tru sau va phan bon, khong the tai su dung. Ho du bao rang du an ho “Thoi dai vang” se nhanh chong tro thanh Bien Chet moi.

Nuoc duoc dua tu 2.650 km ve Ho vang

Cac nha nghien cuu Israel Nikolai Orlovsky va Leah Orlovsky nhan x&et: Du an ho “Thoi dai vang” se chi gianh chien thang tam thoi ve mat tuoi tieu, nhung that kho de xem no la bien phap bao ve thien nhien do van de o nhiem khong duoc xu ly ma chi chuyen tu noi nay toi noi khac. Ben canh do, ca hai cho rang cong nghe su xay dung he thong kenh dao phuc vu cho du an ho da qua lac hau, dan toi chi phi xay dung co so ha tang va cac bien phap bao ve thien nhien rat cao, se khien du an khong co loi ve kinh te.

Lich su cung cho thay duong nhu Tong thong Berdymukhamedov dang gap sai lam. Trong nhieu thap ky qua da co nhieu du an tham vong lien quan toi hoat dong tuoi tieu duoc tien hanh o Trung Á va nguoi ta da phai nem trai dang. Du an bien ho Aral la mot vi du. Aral tung la ho nuoc man lon thu tu the gioi, nhung no da nhanh chong “co” lai, mat 90% luong nuoc trong vong 50 nam qua sau khi cac con song cung cap nuoc cho no bi chuyen sang phuc vu cac du an tuoi tieu nong nghiep.

Mac du ho “Thoi dai vang” theo thiet ke chi su dung nguon nuoc tieu song mot so chuyen gia e ngai chinh quyen Turkmenistan co the “trich” mot nhanh tu song Syr Darya chay qua bien gioi phia Bac dat nuoc, giap Uzbekistan. Hanh dong nay khong chi gay hai toi moi truong ma con co the gay bung no chien tranh giua hai quoc gia de gianh quyen su dung nguon nuoc, mot trong nhung tai nguyen quy gia nhat cua khu vuc Trung Á kho can.